Vol. 6 No. 3 (2026): EIYB (Educational Yield Insights & Breakthroughs)
Articles

CHIZMACHILIKNI O'QITISHDA FAZOVIY TASAVVUR, GRAFIK SAVODXONLIK VA RAQAMLI LOYIHALASHGA TAYYORLOV KOMPETENSIYALARINI SHAKLLANTIRISH METODIKASI

pdf
  • Orifaxon Ergasheva
Orifaxon Ergasheva
Qo'qon davlat universiteti o'qituvchisi

Published 2026-06-08

Keywords

  • chizmachilik, o'qitish metodikasi, fazoviy tasavvur, grafik savodxonlik, proyeksion chizmachilik, konstruktiv fikrlash, CAD, kompetensiyaviy baholash.

Abstract

Maqolada chizmachilikni o'qitish metodikasining dolzarb yo'nalishi - o'quvchilarda fazoviy tasavvur, grafik savodxonlik, konstruktiv fikrlash va raqamli loyihalashga tayyorlov kompetensiyalarini bosqichma-bosqich shakllantirish masalasi ilmiy-metodik jihatdan yoritiladi. Chizmachilik fani texnik chizma qoidalarini yodlatish yoki geometrik shakllarni mexanik chizdirishdan iborat emas; u predmetning uch o'lchamli tuzilishini ikki o'lchamli grafik belgilar tizimi orqali anglash, ifodalash, tekshirish va qayta qurish madaniyatini shakllantiradi. Tadqiqotda chizmachilik ta'limi uchun “qo'l eskizi - geometrik tahlil - proyeksion tasvir - konstruktiv yechim - CADga tayyorlov” ketma-ketligiga asoslangan metodik model taklif etiladi. Model o'quvchini chizma ijrochisi emas, balki fazoviy muammoni grafik tilda hal qiluvchi subyekt sifatida tarbiyalashni nazarda tutadi. Maqolada grafik topshiriqlarni differensiallashtirish, xatolarni diagnostika qilish, qo'lda chizish va raqamli vositalar nisbatini belgilash, baholash mezonlarini kompetensiyaviy asosda qayta ko'rib chiqish masalalari muhokama qilinadi.

pdf

References

  1. 1. Abdullayev, A., & Xoliqov, P. (2017). Chizmachilik. Toshkent: O'qituvchi.
  2. 2. Azizxo'jayeva, N. N. (2006). Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. Toshkent: O'zbekiston yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg'armasi nashriyoti.
  3. 3. Bertoline, G. R., Wiebe, E. N., Miller, C. L., & Nasman, L. O. (1997). Technical Graphics Communication. New York: McGraw-Hill.
  4. 4. Giesecke, F. E., Mitchell, A., Spencer, H. C., Hill, I. L., Dygdon, J. T., & Novak, J. E. (2016). Technical Drawing with Engineering Graphics. Boston: Pearson.
  5. 5. Kuzdeubayev, A., et al. (2024). Multimodal learning of academic drawing and descriptive geometry. LACCEI International Multi-Conference for Engineering, Education, and Technology.
  6. 6. Li, C., Pan, H., Bousseau, A., & Mitra, N. J. (2020). Sketch2CAD: Sequential CAD Modeling by Sketching in Context. arXiv:2009.04927.
  7. 7. OECD. (2024). PISA 2022 Results. Volume III: Creative Minds, Creative Schools. Paris: OECD Publishing.
  8. 8. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. (2026). PF-21-son, 16-fevral: Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha mo'ljallangan ustuvor yo'nalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qo'shimcha chora-tadbirlari to'g'risida.
  9. 9. Para, W. R., Bhat, S. F., Guerrero, P., Kelly, T., Mitra, N. J., Guibas, L. J., & Wonka, P. (2021). SketchGen: Generating Constrained CAD Sketches. arXiv:2106.02711.
  10. 10. Sorby, S. A. (2009). Educational research in developing 3-D spatial skills for engineering students. International Journal of Science Education, 31(3), 459-480.
  11. 11. Willis, K. D. D., Jayaraman, P. K., Lambourne, J. G., Chu, H., & Pu, Y. (2021). Engineering Sketch Generation for Computer-Aided Design. arXiv:2104.09621.