Published 2026-05-25
Keywords
- veteran dzyudochilar, dzyudo, ustoz-shogird anʼanasi, sport pedagogikasi, Oʻzbekiston sporti, jismoniy tarbiya, sogʻlom turmush tarzi, sport merosi, yoshlar tarbiyasi.
Abstract
Mazkur maqolada Oʻzbekistonda veteran dzyudochilarning sport tizimidagi oʻrni, ularning ustoz-shogird anʼanalari, sport mahoratini avlodlararo uzatishdagi pedagogik funksiyasi, jismoniy tarbiya va sogʻlom turmush tarzini ommalashtirishdagi ijtimoiy ahamiyati ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda “veteran dzyudochi” tushunchasi faqat faol musobaqadan ketgan sportchi sifatida emas, balki milliy sport maktabi xotirasini saqlovchi, yosh sportchilarga texnik-taktik tajribani yetkazuvchi, hakamlik, murabbiylik, targʻibot, maʼnaviy tarbiya va jamoatchilik sporti jarayonlarida ishtirok etuvchi koʻp funksiyali sport subyekti sifatida izohlanadi. Oʻzbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya va sportni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash, dzyudo sportini rivojlantirishga qaratilgan normativ-huquqiy hujjatlar, Xalqaro dzyudo federatsiyasi tomonidan shakllantirilgan veteranlar musobaqa tizimi hamda dzyudoning axloqiy qadriyatlari maqolaning metodologik asosi sifatida olindi. Natijalar shuni koʻrsatadiki, veteran dzyudochilar yosh avlodning sport motivatsiyasi, texnik madaniyati, irodaviy sifatlari, vatanparvarlik hissi va kasbiy yoʻnalishida muhim oʻrin tutadi. Shu bilan birga, Oʻzbekistonda veteran dzyudochilar salohiyatidan tizimli foydalanish uchun ularni sport taʼlimi, akademik litseylar, sport maktablari, mahalla sport infratuzilmasi va federatsiya faoliyati bilan uzviy bogʻlovchi institutsional mexanizmlarni kuchaytirish zarurligi asoslandi.
References
- 1. Oʻzbekiston Respublikasining “Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisida”gi OʻRQ-1123-son Qonuni. 2026-yil 24-mart. URL: https://www.lex.uz/uz/docs/-8093787
- 2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Dzyudo sport turini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-286-son qarori. 2022-yil 20-iyun. URL: https://lex.uz/docs/-6074088
- 3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining PF-226-son Farmoni. Yoshlar siyosati va sport sohasida davlat boshqaruvini takomillashtirishga oid hujjat. 2024-yil 24-dekabr. URL: https://lex.uz/uz/docs/-7276057
- 4. International Judo Federation Veterans. A Little History and Some Facts. Veteran age categories and veteran judo development. URL: https://veterans.ijf.org/news/4655
- 5. International Judo Federation. Sport and Organisation Rules: Veterans. URL: https://sor.ijf.org/
- 6. International Judo Federation. Clean Judo: Judo moral code and values. URL: https://www.ijf.org/cleanjudo
- 7. World Health Organization. WHO Guidelines on Physical Activity and Sedentary Behaviour: Recommendations for adults and older adults. Geneva: WHO, 2020. URL: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK566046/
- 8. Olympics.com. Paris 2024 Judo: Olympic results by discipline. URL: https://www.olympics.com/en/olympic-games/paris-2024/results/judo
- 9. Olympics.com. Diyora Keldiyorova: Uzbekistan's first judo Olympic champion. 2024. URL: https://www.olympics.com/en/news/paris-2024-olympics-diyora-keldiyorova-first-uzbekistan-woman-to-win-judo-olympic-gold
- 10. Reuters. Judo — Keldiyorova brings first gold for Uzbekistan; Judo — Kotsoiev wins men's under 100 kg gold, bronze for Muzaffarbek Turoboyev. 2024. URL: https://www.reuters.com/sports/olympics/
- 11. Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi. Parij-2024 Olimpiadasi gʻolib va sovrindorlarini taqdirlashga oid rasmiy xabar. URL: https://olympic.uz/oz/
- 12. Oʻzbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya va sportni 2025-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi. URL: https://lex.uz/uz/docs/-4711327
- 13. Kano J. Kodokan Judo: The Essential Guide to Judo by Its Founder Jigoro Kano. Tokyo: Kodansha International, 1986.
- 14. Daigo T. Kodokan Judo Throwing Techniques. Tokyo: Kodansha International, 2005.
- 15. Franchini E., Del Vecchio F.B. Studies in judo: technical-tactical, physiological and pedagogical aspects. Journal of Combat Sports and Martial Arts, various issues.