Vol. 5 No. 3 (2026): EIYB (Educational Yield Insights & Breakthroughs)
Articles

BIOKLIMATIK ARXITEKTURAVIY LOYIHALASH

Azimova Kamolaxon Karimjon qizi
Andijon davlat texnika instituti, Qurilish muhandisligi va elektr energetika fakulteti, Arxitektura yo‘nalishi 2-kurs K-58-24-guruh talabasi

Published 2026-05-25

Keywords

  • bioklimatik loyihalash, arxitektura, energiya samaradorligi, fasad, mikroiqlim, soyalanish, tabiiy yoritish, yashil arxitektura, Andijon, OAK talablari.

Abstract

ushbu maqolada bioklimatik arxitekturaviy loyihalashning ilmiy-nazariy asoslari, O‘zbekiston shaharsozlik va qurilish amaliyotidagi dolzarbligi, zamonaviy arxitektura obyektlarida iqlim, energiya, landshaft va inson omillarini yagona loyiha tizimiga birlashtirish imkoniyatlari tadqiq etiladi. Maqolaning asosiy e’tibori bino shakli, fasad qobig‘i, tabiiy yoritish, tabiiy shamollatish, soyalanish, vertikal ko‘kalamzorlashtirish, ekologik materiallar, jamoat fazosi va madaniy identitetning o‘zaro aloqasini ochib berishga qaratilgan. Tadqiqotda Bosco Verticale, Louvre Abu Dhabi, One Central Park, CopenHill va Darlington Public School kabi beshta zamonaviy loyiha rasm, dalil va [1] shaklidagi iqtiboslar yordamida tahlil qilinadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, bioklimatik yondashuv arxitekturaviy loyihalashda faqat energiyani tejash texnikasi emas, balki estetik obraz, mikroiqlim, shahar ekologiyasi va inson farovonligini birlashtiruvchi kompleks metodologiyadir. O‘zbekistonning issiq-quruq va kontinental iqlim sharoitida bu yondashuv ayniqsa muhim bo‘lib, Andijon shahri va Farg‘ona vodiysi sharoitida turar-joy, ta’lim va jamoat binolari uchun qo‘llanishi mumkin bo‘lgan ilmiy-amaliy tavsiyalar taklif etiladi.

References

  1. [1] Olgyay V. Design with Climate: Bioclimatic Approach to Architectural Regionalism. Princeton University Press, 1963.
  2. [2] Givoni B. Climate Considerations in Building and Urban Design. John Wiley & Sons, 1998.
  3. [3] Ching F. D. K. Architecture: Form, Space, and Order. Wiley, 2014.
  4. [4] Szokolay S. V. Introduction to Architectural Science: The Basis of Sustainable Design. Architectural Press, 2008.
  5. [5] Stefano Boeri Architetti. Bosco Verticale, Milano. https://www.stefanoboeriarchitetti.net/project/bosco-verticale/
  6. [6] Louvre Abu Dhabi. Architecture. https://www.louvreabudhabi.ae/en/about-us/architecture
  7. [7] Ateliers Jean Nouvel. One Central Park. https://www.jeannouvel.com/en/projects/one-central-park/
  8. [8] Bjarke Ingels Group. CopenHill. https://big.dk/projects/copenhill-2391
  9. [9] fjcstudio. Darlington Public School. https://fjcstudio.com/projects/darlington-public-school/
  10. [10] O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–436-son qarori. 2030-yilgacha O‘zbekiston Respublikasining ‘yashil’ iqtisodiyotga o‘tishiga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida. 02.12.2022.
  11. [11] O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF–6119-son Farmoni. O‘zbekiston Respublikasi qurilish tarmog‘ini modernizatsiya qilish, jadal va innovatsion rivojlantirishning 2021–2025-yillarga mo‘ljallangan strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida. 27.11.2020.
  12. [12] Wikimedia Commons. File: One Central Park Sydney.jpg. MDRX, CC BY-SA 4.0.
  13. [13] Wikimedia Commons. File: Copenhill (51429557324).jpg. flöschen, CC BY 2.0