BOSHLANG‘ICH TA’LIMNING DOLZARB MUAMMOLARI VA TA’LIM SIFAT SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA XALQARO TAJRIBALAR

Abstract

Ushbu maqola boshlang‘ich ta’limning dolzarb muammolari, ularning zamonaviy ta’lim tizimida namoyon bo‘lishi, xalqaro tajribalar asosida ta’lim sifati va samaradorligini oshirishning ilmiy-metodik asoslarini tahlil qilishga bag‘ishlanadi. Boshlang‘ich ta’lim bosqichi shaxsning intellektual, ijtimoiy va axloqiy rivojlanishida fundamental poydevor bo‘lib xizmat qilishi sababli, mazkur bosqichdagi o‘qitish mazmuni, o‘qitish metodlari, baholash tizimi, o‘quvchi kompetensiyalarini shakllantirish jarayonlari va pedagoglarning professional tayyorgarligi bilan bog‘liq muammolar bugungi kunda eng ko‘p e’tiborni talab qilayotgan masalalardan biri hisoblanadi. Tadqiqot davomida rivojlangan davlatlar — Finlyandiya, Singapur, Janubiy Koreya, Yaponiya, Estoniya, Kanada kabi mamlakatlarning boshlang‘ich ta’limni tashkil etish tajribasi chuqur o‘rganildi, ta’lim sifatini oshirishga qaratilgan tizimli yondashuvlar — kompetensiyaviy model, o‘quvchiga yo‘naltirilgan ta’lim, raqamli pedagogika, formatif baholash, pedagogik diagnostika, STEAM yondashuvi, ijtimoiy-emotsional o‘qitish, o‘qituvchilarning kasbiy rivoji, o‘quv jarayonidagi innovatsion texnologiyalarni qo‘llash kabi mexanizmlar ilmiy tahlil etildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, O‘zbekiston ta’lim tizimida boshlang‘ich ta’lim sifatiga ta’sir qiluvchi asosiy omillar — o‘qituvchilarning malakasi, o‘quv dasturlarining me’yoriy yuklamasi, o‘quvchi faolligini oshirishga qaratilgan metodikalar yetishmasligi, o‘quv muhitining sifat ko‘rsatkichlari, o‘quvchilar o‘qish motivatsiyasi, ta’limni boshqarishning samaradorligi va oila-maktab hamkorligining yetarli shakllanmaganligi — tizimli islohotlarni talab qiladi.