Maktab o‘quvchilari jinoyatchiligi: zamonaviy kriminologik tendensiyalar va profilaktika muammolari

Abstract

Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasining rasmiy statistik ma’lumotlari asosida maktab o‘quvchilari o‘rtasidagi jinoyatchilikning zamonaviy tendensiyalari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida 13–15 hamda 16–17 yoshli shaxslar tomonidan sodir etilgan huquqbuzarliklarning dinamikasi, hududiy differensiatsiyasi va umumiy jinoyatchilik tarkibidagi ulushi kriminologik nuqtai nazardan baholangan. Tahlil natijalari 16–17 yoshli o‘smirlar jinoyatchiligining keskin o‘sayotganligini hamda uning umumiy jinoyatchilikdagi ulushi yuqori darajaga yetganligini ko‘rsatdi. Shu bilan birga, 13–15 yoshli guruh ko‘rsatkichlarining kamayishi “yosh siljishi” fenomeni bilan izohlangan. Maqolada COVID-19 pandemiyasining kriminogen ta’siri, hududiy xavf omillari va profilaktika tizimining samaradorligi ham tahlil qilingan. Ilmiy yangilik sifatida maktab o‘quvchilari jinoyatchiligini huquqiy va kriminologik jihatdan integrallashgan holda baholovchi “ikki qavatli definitsion model” statistik ma’lumotlar asosida asoslab berilgan. Tadqiqotning amaliy ahamiyati profilaktika mexanizmlarini takomillashtirish, hududiy monitoring tizimini kuchaytirish hamda qonunchilikka oid takliflarni ishlab chiqishda namoyon bo‘ladi.