Vol. 5 No. 3 (2026): EIYB (Educational Yield Insights & Breakthroughs)
Articles

Мактаб ўқувчилари томонидан содир этилган жиноятларнинг ҳуқуқий табиати ва таснифи

pdf
  • А.М.Шермухаммедов
А.М.Шермухаммедов
Узбекистан Республикаси Жамоат хавфсизлиги университети мустақил изланувчиси

Published 2026-05-12

Keywords

  • мактаб ўқувчилари жиноятчилиги, вояга етмаганлар, жиноят профилактикаси, криминология, ҳуқуқий жавобгарлик, ижтимоий хавфли қилмиш, ёшлар девиацияси, профилактик механизмлар.

Abstract

Мазкур мақолада мактаб ўқувчилари томонидан содир этилган жиноятларнинг ҳуқуқий ва криминологик хусусиятлари таҳлил қилинган. Тадқиқотда “мактаб ўқувчиси жиноятчилиги” тушунчасининг назарий мазмуни, унинг моҳияти ҳамда таснифлаш мезонлари очиб берилган. Муаллиф томонидан мазкур ҳодисага нисбатан тор юридик ва кенг криминологик ёндашувлар ўртасидаги илмий баҳслар таҳлил қилиниб, икки қаватли дефиниция модели таклиф этилган. Шунингдек, вояга етмаганлар жиноятчилигининг оилавий муҳит, мактаб назорати, тенгдошлар таъсири, рақамли макон ва ижтимоий-психологик омиллар билан боғлиқлиги ёритилган. Мақолада Ўзбекистон Республикаси миллий статистик маълумотлари ҳамда халқаро ташкилотлар материаллари асосида мактаб ўқувчилари жиноятчилигининг замонавий тенденциялари кўриб чиқилган. Тадқиқот натижасида профилактика тизимини икки босқичли механизм асосида ташкил этиш, очиқ статистик модул яратиш ҳамда мактаб–оила–маҳалла–ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ҳамкорлигини кучайтириш зарурлиги асослаб берилган. Мақола мактаб ўқувчилари жиноятчилигини ҳуқуқий ва криминологик жиҳатдан комплекс ўрганишга қаратилган илмий ёндашувларни такомиллаштиришга хизмат қилади.

pdf

References

  1. 1. Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодекси.
  2. 2. “Вояга етмаганлар ўртасида назоратсизлик ва ҳуқуқбузарликларнинг профилактикаси тўғрисида”ги Қонун.
  3. 3. БМТнинг Бола ҳуқуқлари тўғрисидаги конвенцияси.
  4. 4. Ўзбекистон Республикаси Миллий статистика қўмитаси. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_960.pdf
  5. 5. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти. “Youth violence”.
  6. 6. БМТнинг Гиёҳвандлик ва жиноятчилик бўйича бошқармаси. “Justice in Matters Involving Children in Conflict with the Law”; “Topic Four — Justice for children in conflict with the law”. Расмий таҳлилий қўлланма ва маълумот сиёсатига оид материал.
  7. 7. Вазирлар Маҳкамасининг 339-сон қарори: “Вояга етмаган шахсларга жамоат тарбиячиларини тайинлаш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида”. 2021.
  8. 8. Sattorova M.A. Voyaga yetmaganlar jinoyatchiligining o‘ziga xos xususiyatlari // Oriental Renaissance: Innovative, Educational, Natural and Social Sciences. – 2022. – Vol. 2, Issue 11. – B. 545–551.
  9. 9. Xushvaqtov O‘.T. Voyaga yetmaganlar jinoyatchiligi tushunchasi nazariy va qiyosiy-huquqiy tahlili // Ijtimoiy-gumanitar fanlarning dolzarb muammolari. – Toshkent, 2025. – 5-jild, 11-maxsus son. – B. 374–382.
  10. 10. Kriminologiya. Darslik. M.X. Rustambayev, Q.R. Abdurasulova, G.B. Nurmuhammedova. – Toshkent: Yuridik adabiyotlar Publish, – 2024-y. – 424 bet.
  11. 11. Гальперин И.М. Несовершеннолетние преступники и меры борьбы с ними. – Москва: Юридическая литература, 1971. – С. 24.
  12. 12. Аванесов Г.А. Криминология и социальная профилактика. – Москва: Академия МВД СССР, 1980. – С. 233.
  13. 13. Долгова А.И. Криминология. – Москва: Норма, 2005. – С. 512.
  14. 14. Кузнецова Н.Ф. Проблемы криминологической детерминации. – Москва: МГУ, 1984. – С. 91.
  15. 15. Ўзбекистон Республикаси ИИВ ахборот таҳлилий маълумотлари.
  16. 16. https://lex.uz/uz/docs/-5443123