VOLEYBOLNI O‘QITISH METODIKASIDA TEXNIK-TAKTIK KO‘NIKMALARNI SHAKLLANTIRISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI
Published 2026-05-08
Keywords
- voleybol, o‘qitish metodikasi, jismoniy madaniyat, texnik-taktik tayyorgarlik, interfaol mashg‘ulot, mini-voleybol, pedagogik kompetensiya, refleksiv baholash
Abstract
Mazkur maqolada voleybol va uni o‘qitish metodikasi fanida talabalarning texnik-taktik tayyorgarligini, jismoniy sifatlarini, o‘yin tafakkurini va pedagogik kompetensiyasini rivojlantirishning ilmiy-metodik asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqot mavzusi jismoniy madaniyat ta’limida amaliy mashg‘ulotlarni faqat harakatlarni takrorlashga emas, balki anglangan o‘quv faoliyati, differensial yondashuv, kichik o‘yin modullari, vaziyatli topshiriqlar, hamkorlikda o‘rganish, refleksiv baholash va xavfsizlik madaniyatini shakllantirishga yo‘naltirish zarurati bilan belgilanadi. Maqolaning maqsadi voleybolni o‘qitishda boshlang‘ich texnik elementlardan boshlab, guruhli va jamoaviy taktik harakatlargacha bo‘lgan metodik ketma-ketlikni asoslash, mashg‘ulot samaradorligini oshiruvchi pedagogik shart-sharoitlarni aniqlash hamda talaba-yoshlar bilan ishlashda qo‘llanishi mumkin bo‘lgan didaktik modelni tavsiflashdan iborat. Tadqiqotda pedagogik kuzatuv, nazariy tahlil, o‘quv mashg‘ulotlari mazmunini qiyoslash, ekspert baholash, amaliy ko‘nikmalar dinamikasini shartli mezonlar bo‘yicha tahlil qilish usullaridan foydalanildi. Natijalar voleybol mashg‘ulotlarida o‘yinli yondashuv, qisqa siklli texnik drilllar, juftlik va uchliklarda muammoli vazifalar, mini-voleybol elementlari, video-tahlil va o‘zaro baholashni uyg‘unlashtirish o‘quvchilarning to‘pni qabul qilish, uzatish, hujum zarbasi, blok qo‘yish va maydonda joy tanlash ko‘nikmalarini barqaror rivojlantirishini ko‘rsatadi. Xulosa sifatida voleybolni o‘qitish metodikasi faqat sport natijasiga qaratilgan tor mashq tizimi emas, balki sog‘lom turmush tarzi, kommunikativ madaniyat, intizom, jamoaviy mas’uliyat va pedagogik refleksiya bilan bog‘langan kompleks ta’lim jarayoni sifatida tashkil etilishi lozimligi asoslanadi
References
- 1. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. 23.09.2020-yil, O‘RQ-637-son. Lex.uz.
- 2. O‘zbekiston Respublikasining “Jismoniy tarbiya va sport to‘g‘risida”gi Qonuni. 24.03.2026-yil, O‘RQ-1123-son. Lex.uz.
- 3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 11-maydagi PF-134-son Farmoni. 2022–2026-yillarda xalq ta’limini rivojlantirish bo‘yicha milliy dastur. Lex.uz.
- 4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-yanvardagi PF-5924-son Farmoni. O‘zbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya va sportni yanada takomillashtirish va ommalashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. Lex.uz.
- 5. FIVB. Online Courses and Technical Material: E-learning Coaches Course Level I Volleyball. International Volleyball Federation.
- 6. FIVB. Official Volleyball Rules 2025–2028. International Volleyball Federation, 2025.
- 7. FIVB. Coaches Manual I. Chapter 8: Mini-Volleyball. International Volleyball Federation.
- 8. FIVB. Coaches Manual Level II. International Volleyball Federation, 2024.
- 9. Krivyca I. Development of volleyball skills in physical education classes: interactive and visual approaches. Physical Culture, 2023.
- 10. Gil-Arias A., Diloy-Pena S., Sevil-Serrano J., García-González L., Abós A. A hybrid TGfU/SE volleyball teaching unit for enhancing motivation in Physical Education. International Journal of Environmental Research and Public Health, 2021.
- 11. Matveyev L.P. Teoriya i metodika fizicheskoy kultury. Moskva: Fizkultura i sport.
- 12. Holodov J.K., Kuznetsov V.S. Teoriya i metodika fizicheskogo vospitaniya i sporta. Moskva: Akademiya.
- 13. Kerimov F.A. Sport sohasidagi ilmiy tadqiqotlar. Toshkent: Zar qalam.
- 14. Salomov R.S. Jismoniy tarbiya nazariyasi va uslubiyati. Toshkent: O‘qituvchi.
- 15. Usmonxo‘jayev T.S., Xo‘jayev F. Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari metodikasi. Toshkent.