MUSIQA TA’LIMIDA O‘QUVCHILARNING IJTIMOIY KOMPETENSIYASINI SHAKLLANTIRISHNING SAMARALI USULLARI

Authors

  • Karimova Xushnavozxon G‘afforjon qizi,Asqarova Sohibaxon Muhammadjonovna Qo‘qon davlat universiteti, “Musiqa nazariyasi” kafedrasi, 70110601 — “Musiqa ta’limi va san’at” yo‘nalishi 1-bosqich magistranti,Ilmiy rahbar: Qo‘qon davlat universiteti o’qituvchisi Author

Keywords:

musiqa ta’limi, ijtimoiy kompetensiya, ijtimoiy-emotsional ta’lim, xor pedagogikasi, ansambl ijrosi, hamkorlik, empatiya, muloqot madaniyati, estetik tarbiya, o‘quvchi shaxsini rivojlantirish.

Abstract

Mazkur ilmiy maqolada musiqa ta’limida o‘quvchilarning ijtimoiy kompetensiyasini shakllantirishning samarali usullari ilmiy-pedagogik jihatdan tahlil qilinadi. Zamonaviy ta’lim jarayonida ijtimoiy kompetensiya o‘quvchining faqat muloqotga kirisha olishi yoki jamoada o‘zini tutishi bilan cheklanmaydi, balki hamkorlik qilish, empatiya bildirish, mas’uliyatni his etish, o‘z fikrini madaniyatli ifodalash, boshqalarning nuqtayi nazarini hurmat qilish, hissiy holatni boshqarish, ijtimoiy vaziyatlarda to‘g‘ri qaror qabul qilish va umumiy faoliyatda faol ishtirok etish kabi ko‘nikmalar majmuasini anglatadi. Musiqa ta’limi bu jarayonda alohida pedagogik imkoniyatlarga ega, chunki qo‘shiq kuylash, xor ijrosi, ansambl faoliyati, musiqa tinglash, asar mazmunini muhokama qilish, improvizatsiya, ritmik harakatlar, milliy musiqiy merosni o‘rganish va konsert dasturlarini tayyorlash o‘quvchilardan o‘zaro eshitish, hamkorlik, intizom, hissiy sezgirlik va jamoaviy mas’uliyatni talab qiladi. Maqolaning maqsadi musiqa ta’limi jarayonida o‘quvchilarning ijtimoiy kompetensiyasini rivojlantirishga xizmat qiluvchi samarali metodlarni aniqlash, tizimlashtirish va nazariy jihatdan asoslashdan iborat. Tadqiqotda pedagogik, psixologik va musiqiy ta’limga oid ilmiy adabiyotlar tahlili, zamonaviy ijtimoiy-emotsional ta’lim yondashuvlarini qiyosiy talqin qilish, shuningdek, musiqa darslarida qo‘llash mumkin bo‘lgan didaktik metodlarni modellashtirish usullaridan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, o‘quvchilarning ijtimoiy kompetensiyasini shakllantirishda xor va ansambl asosidagi hamkorlikda o‘qitish, dialogik musiqa tinglash, musiqiy loyihalarda rollarni taqsimlash, reflektiv suhbat, madaniy jihatdan mazmunli repertuar tanlash, improvizatsion muloqot, o‘zaro baholash va ijroga asoslangan jamoaviy faoliyat eng samarali usullar sirasiga kiradi. Maqolada musiqa ta’limi faqat badiiy-estetik tarbiya vositasi emas, balki o‘quvchilarni ijtimoiy jihatdan yetuk, muloqotga ochiq, hamkorlikka tayyor va madaniy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalashning muhim pedagogik maydoni ekanligi asoslab beriladi.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Collaborative for Academic, Social, and Emotional Learning. CASEL SEL Framework: What Are the Core Competence Areas and Where Are They Promoted? Chicago: CASEL, 2020.

2. UNESCO. UNESCO Framework for Culture and Arts Education. Paris: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, 2024.

3. OECD. Social and Emotional Skills: Well-being, Connectedness and Success. Paris: OECD Publishing, 2023.

4. Chernyshenko, O. S., Kankaraš, M., Drasgow, F. Social and Emotional Skills for Student Success and Well-being: Conceptual Framework for the OECD Study on Social and Emotional Skills. Paris: OECD Publishing, 2018.

5. Elliott, D. J., Silverman, M. Music Matters: A Philosophy of Music Education. 2nd ed. New York: Oxford University Press, 2015.

6. Hallam, S. The Power of Music: A Research Synthesis of the Impact of Actively Making Music on the Intellectual, Social and Personal Development of Children and Young People. London: International Music Education Research Centre, 2015.

7. Hargreaves, D. J., MacDonald, R., Miell, D. Musical Identities. Oxford: Oxford University Press, 2002.

8. Jorgensen, E. R. Transforming Music Education. Bloomington: Indiana University Press, 2003.

9. Regelski, T. A. Teaching General Music: Action Learning for Middle and Secondary Schools. New York: Schirmer Books, 2004.

10. Green, L. How Popular Musicians Learn: A Way Ahead for Music Education. Aldershot: Ashgate, 2002.

11. Vygotsky, L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978.

12. Dewey, J. Democracy and Education. New York: Macmillan, 1916.

13. Gardner, H. Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. New York: Basic Books, 1983.

14. Swanwick, K. Teaching Music Musically. London: Routledge, 1999.

15. Campbell, P. S. Teaching Music Globally: Experiencing Music, Expressing Culture. New York: Oxford University Press, 2004.

Downloads

Published

2026-05-05