MAYDA PLASTIKA HAYKALTAROSHLIGIDA SUVENIR DIZAYNINI ISHLASH
Keywords:
mayda plastika, haykaltaroshlik, suvenir dizayni, kompozitsiya, milliy ramz, badiiy shakl, amaliy san’at, dizayn nazariyasi, plastika, dekorativ san’at, estetik idrok, material, faktura, milliy meros.Abstract
Mazkur maqolada mayda plastika haykaltaroshligida suvenir dizaynini yaratishning badiiy-kompozitsion, texnologik, estetik, madaniy va kommunikativ asoslari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Bugungi globallashuv va kreativ iqtisodiyot sharoitida suvenir mahsulotlari faqatgina esdalik buyumi sifatida emas, balki muayyan hududning tarixiy xotirasi, milliy o‘zligi, badiiy tafakkuri, hunarmandchilik an’analari va zamonaviy dizayn qarashlarini mujassamlashtiruvchi kichik hajmli san’at obyekti sifatida namoyon bo‘lmoqda. Ayniqsa, mayda plastika haykaltaroshligi suvenir dizaynining eng faol, ko‘chma va ommaviy shakllaridan biri bo‘lib, unda obraz, belgi, faktura, material, shakl va funksional mazmun o‘zaro uyg‘unlashadi. Maqolada suvenir dizaynini ishlash jarayoni g‘oya tanlash, eskiz izlanishi, kompozitsion yechim, hajmiy-plastik model yaratish, material tanlash, texnologik ishlov berish, rang va bezak tizimini aniqlash, ergonomik va estetik baholash bosqichlari orqali o‘rganildi. Tadqiqot davomida milliy naqsh, tarixiy me’moriy obida, xalq amaliy san’ati, mahalliy ramzlar, hunarmandchilik shakllari va zamonaviy minimalistik dizayn tamoyillari suvenir plastikasida qanday ifodalanishi ko‘rsatib berildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, mayda plastika asosida yaratilgan suvenir dizayni muvaffaqiyatli bo‘lishi uchun u faqat bezak buyumi emas, balki badiiy g‘oya, madaniy ma’no, sifatli material, ishlab chiqarish qulayligi va iste’molchi bilan hissiy aloqa hosil qiluvchi estetik qiymatga ega bo‘lishi zarur. Maqolada mavzuga doir nazariy qarashlar, amaliy dizayn bosqichlari va taklif etilayotgan metodik yondashuvlar umumlashtirildi.
Downloads
References
1. Arnheim R. Art and Visual Perception: A Psychology of the Creative Eye. Berkeley: University of California Press, 1974.
2. Read H. The Art of Sculpture. London: Faber and Faber, 1956.
3. Gombrich E. H. The Story of Art. London: Phaidon Press, 1995.
4. Munari B. Design as Art. London: Penguin Books, 2008.
5. Wong W. Principles of Form and Design. New York: John Wiley & Sons, 1993.
6. Lidwell W., Holden K., Butler J. Universal Principles of Design. Beverly: Rockport Publishers, 2010.
7. Ocvirk O. G., Stinson R. E., Wigg P. R., Bone R. O., Cayton D. L. Art Fundamentals: Theory and Practice. New York: McGraw-Hill, 2012.
8. Baymetov B. Haykaltaroshlik asoslari. Toshkent: O‘qituvchi, 2005.
9. Abdullayev N. O‘zbekiston san’ati tarixi. Toshkent: San’at, 2007.
10. Hakimov A. O‘zbekiston amaliy bezak san’ati. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot, 2010.
11. Bulatov S. O‘zbek xalq amaliy bezak san’ati. Toshkent: Mehnat, 1991.
12. Qodirov M. Markaziy Osiyo san’ati va madaniyati tarixi. Toshkent: Fan, 2012.
13. Salimov O. Dizayn nazariyasi asoslari. Toshkent: Iqtisod-moliya, 2018.
14. Rasulov M. Kompozitsiya asoslari. Toshkent: O‘zbekiston Badiiy akademiyasi nashriyoti, 2016.
15. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining madaniyat va san’at sohasini yanada rivojlantirishga doir qaror va farmonlari. Toshkent, 2019–2024.
16. UNESCO. Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. Paris, 2003.
17. Dormer P. The Art of the Maker: Skill and Its Meaning in Art, Craft and Design. London: Thames & Hudson, 1994.
18. Pye D. The Nature and Art of Workmanship. Cambridge: Cambridge University Press, 1968.
19. Fiell C., Fiell P. Design of the 20th Century. Cologne: Taschen, 2012.
20. Murodov Sh. Amaliy san’at va badiiy bezak asoslari. Toshkent: Fan va texnologiya, 2015.
