TEXNOLOGIYA FANINI STEM ELEMENTLARI BILAN INTEGRATSIYALASH ORQALI QIZ O‘QUVCHILARNING INNOVATSION TAFAKKURINI RIVOJLANTIRISH
Keywords:
Texnologiya fani, STEM integratsiyasi, qiz o‘quvchilar, innovatsion tafakkur, dizayn tafakkuri, muammoli ta’lim, loyiha faoliyati, kreativlik, raqamli ko‘nikmalar, gender yondashuv.Abstract
Mazkur maqolada umumta’lim maktablarida Texnologiya fanini STEM elementlari bilan integratsiyalash orqali qiz o‘quvchilarning innovatsion tafakkurini rivojlantirishning ijtimoiy-pedagogik va metodik asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi qizlar va ayollarning STEM yo‘nalishlaridagi ishtiroki global miqyosda hanuz notekis saqlanib qolayotgani, innovatsion iqtisodiyot esa maktab bosqichidayoq qizlarda texnologik savodxonlik, dizayn tafakkuri, muammoni hal qilish, kreativlik va amaliy loyihalash ko‘nikmalarini rivojlantirishni talab etayotgani bilan belgilanadi. UNESCO STEM ta’limida gender tafovutining sabablarini ko‘rsatib bergan bo‘lsa, O‘zbekistondagi UNDP va UNICEF materiallari qizlarning STEMga qiziqishi, ijtimoiy tayanch, rol modellari, raqamli ko‘nikmalar va maktabdagi innovatsion muhit o‘rtasidagi bog‘liqlikni tasdiqlaydi; integratsiyalashgan STEM bo‘yicha sistematik sharhlar esa real muammolar, dizayn, tadqiqot, jamoaviy ish va fanlararo bog‘liqlikning o‘quv natijalarini kuchaytirishini ko‘rsatadi. Tadqiqotning maqsadi Texnologiya fanini STEM elementlari bilan integratsiyalashgan holda tashkil etish qiz o‘quvchilarda innovatsion tafakkurni qanday rivojlantirishini nazariy jihatdan asoslash va maktab amaliyoti uchun integrativ metodik model taklif qilishdan iborat. Tadqiqotda aksiologik, qiyosiy-tahliliy, kompetensiyaviy, dizayn-tafakkur va konseptual modellashtirish metodlaridan foydalanildi. Natijada innovatsion tafakkurni shakllantirishning olti tarkibli modeli ishlab chiqildi: motivatsion-qadriyatli yo‘naltirish, fanlararo integratsiya, muammoli-loyiha faoliyati, dizayn va prototiplash, raqamli texnologiyalar bilan boyitish hamda refleksiv baholash. Xulosa sifatida, Texnologiya fanining STEM bilan integratsiyasi qiz o‘quvchilar uchun nafaqat amaliy ko‘nikma, balki ijtimoiy ishonch, o‘z kuchiga ishonch, kasbiy tasavvur va innovatsion dunyoqarashni rivojlantiruvchi strategik pedagogik maydon ekani asoslandi
Downloads
References
1. UNESCO. Girls’ and women’s education in science, technology, engineering and mathematics (STEM). Paris: UNESCO.
2. Portillo-Blanco A., Deprez H., De Cock M., Guisasola J., Zuza K. A Systematic Literature Review of Integrated STEM Education: Uncovering Consensus and Diversity in Principles and Characteristics // Education Sciences. 2024. Vol. 14. No. 9. Article 1028.
3. Le H. C., Nguyen V., Nguyen T. L. Integrated STEM Approaches and Associated Outcomes of K-12 Student Learning: A Systematic Review // Education Sciences. 2023. Vol. 13. No. 3. Article 297.
4. Li T., Zhan Z. A Systematic Review on Design Thinking Integrated Learning in K-12 Education // Applied Sciences. 2022. Vol. 12. No. 16. Article 8077.
5. Sarıoğlan A. B. Effects on Students’ Academic Achievement, Creativity and Metacognitive Awareness through STEM Education // 2023.
6. Choudhary R. C., Parappilly M. P. Perceptions, barriers, and aspirations: understanding Grade 9 girls’ interest in STEM through three-day enrichment programs // Frontiers in Education. 2025. Vol. 10.
7. TEXNOLOGIYA FANINI STEM ELEMENTLARI BILAN INTEGRATSIYALASH ORQALI QIZ O‘QUVCHILARNING INNOVATSION TAFAKKURINI RIVOJLANTIRISH
