Published 2026-04-16
Keywords
- Hanafiy mazhabi, Movarounnahr, fiqh, ijtihod, faqihlar, islom huquqi, Marg‘inoniy, Moturidiy, Samarqandiy, Kasaniy, Markaziy Osiyo, ilmiy maktab, fatvo, usul al-fiqh
Abstract
Mazkur ilmiy maqolada hanafiy mazhabining shakllanishi, rivojlanishi va keng hududlarga tarqalish jarayonida Markaziy Osiyo faqihlarining tutgan o‘rni va ilmiy merosi kompleks tarzda tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida Movarounnahr hududida yetishib chiqqan yirik ulamolar, xususan, Burhoniddin Marg‘inoniy, Abu Mansur Moturidiy, Abu Bakr Samarqandiy, Alouddin Kasaniy kabi mutafakkirlarning fiqh ilmidagi hissasi, ularning hanafiylikni nazariy va amaliy jihatdan boyitishdagi xizmatlari ochib beriladi. Maqolada, shuningdek, hanafiy mazhabining ijtimoiy-huquqiy tizim sifatida shakllanishida Markaziy Osiyo ilmiy maktablarining ta’siri, ularning metodologik yondashuvlari va ijtihod an’analari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, Markaziy Osiyo faqihlari hanafiy mazhabini nafaqat saqlab qolgan, balki uni mukammal huquqiy tizim darajasiga olib chiqqan. Mazkur ilmiy ish zamonaviy islom huquqi tadqiqotlarida muhim nazariy va amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, hanafiylik merosini chuqurroq o‘rganish uchun ilmiy asos yaratadi.
References
- 1. Marg‘inoniy, Burhoniddin. Al-Hidoya. Qohira: Dar al-Fikr.
- 2. Moturidiy, Abu Mansur. Kitob at-Tavhid. Istanbul.
- 3. Kasaniy, Alouddin. Badoi’ as-sano’i fi tartib ash-sharo’i. Bayrut.
- 4. Samarqandiy, Abu Bakr. Tuhfat al-fuqaho.
- 5. Abu Zahra, Muhammad. Tarix al-madhahib al-islamiya. Qohira.
- 6. Hallaq, Wael B. A History of Islamic Legal Theories. Cambridge University Press.
- 7. Calder, Norman. Islamic Jurisprudence in the Classical Era.