RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA SANOAT TARMOQLARIDA MEHNAT UNUMDORLIGINI OSHIRISH MEXANIZMLARI

Authors

  • Nimatov Iskandar Alisher o‘g‘li Toshkent Iqtisodiyot universiteti Magistrant Author
  • Salimov B.T. Ilmiy rahbar prof Author

Keywords:

raqamli iqtisodiyot, mehnat unumdorligi, sanoat tarmoqlari, Industry 4.0, avtomatlashtirish, IoT, BIM, Big Data, innovatsion rivojlanish

Abstract

Mazkur ilmiy maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida sanoat tarmoqlarida mehnat unumdorligini oshirishning nazariy-uslubiy asoslari hamda amaliy jihatlari kompleks tarzda tadqiq etilgan. Tadqiqotning dolzarbligi global iqtisodiy transformatsiya jarayonlarida ishlab chiqarish samaradorligini oshirishning yangi omillari, xususan raqamli texnologiyalar ta’sirini chuqur o‘rganish zarurati bilan belgilanadi. Ishda Industry 4.0 konsepsiyasi doirasida sun’iy intellekt, Internet of Things (IoT), Big Data, avtomatlashtirish va Building Information Modeling (BIM) texnologiyalarining sanoat tarmoqlarida mehnat unumdorligiga ta’siri tahlil qilingan. Tadqiqot metodologiyasi sifatida tizimli tahlil, taqqoslash, statistik baholash hamda ilmiy umumlashtirish usullaridan foydalanilgan. Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, raqamli texnologiyalarni ishlab chiqarishga joriy etish natijasida mehnat unumdorligi o‘rtacha 25–40 foizga oshadi, ishlab chiqarish xarajatlari kamayadi va resurslardan foydalanish samaradorligi ortadi. Shu bilan birga, O‘zbekiston sanoat tarmoqlarida raqamli transformatsiya jarayonini sekinlashtirayotgan asosiy muammolar – infratuzilmaning yetarli darajada rivojlanmaganligi, malakali kadrlar yetishmasligi va innovatsion faoliyatning sustligi aniqlangan. Tadqiqot yakunida sanoatda mehnat unumdorligini oshirishning kompleks mexanizmlari taklif etilgan bo‘lib, ular raqamli texnologiyalarni keng joriy etish, kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish hamda ilm-fan va ishlab chiqarish integratsiyasini kuchaytirishga qaratilgan.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2017). The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant Technologies. New York: W.W. Norton & Company.

2. Schwab, K. (2016). The Fourth Industrial Revolution. Geneva: World Economic Forum.

3. OECD. (2023). OECD Digital Economy Outlook 2023. Paris: OECD Publishing.

4. World Bank. (2022). World Development Report: Data for Better Lives. Washington, DC: World Bank.

5. McKinsey Global Institute. (2021). The Future of Work after COVID-19. McKinsey & Company.

6. Azhar, S. (2011). Building Information Modeling (BIM): Trends, benefits, risks, and challenges for the AEC industry. Leadership and Management in Engineering, 11(3), 241–252.

7. Porter, M. E., & Heppelmann, J. E. (2014). How smart, connected products are transforming competition. Harvard Business Review, 92(11), 64–88.

8. Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2020). Robots and jobs: Evidence from US labor markets. Journal of Political Economy, 128(6), 2188–2244.

9. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son Farmoni. “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi.

10. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ-4699-son qarori. Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida.

11. Tapscott, D. (2015). The Digital Economy: Promise and Peril in the Age of Networked Intelligence. New York: McGraw-Hill.

12. Autor, D. (2015). Why are there still so many jobs? The history and future of workplace automation. Journal of Economic Perspectives, 29(3), 3–30.

13. Bessen, J. (2019). AI and jobs: The role of demand. NBER Working Paper No. 24235.

14. Manyika, J., et al. (2017). A Future That Works: Automation, Employment, and Productivity. McKinsey Global Institute.

15. UNDP. (2021). Digital Transformation and the Future of Work. United Nations Development Programme.

Downloads

Published

2026-04-14