O'ZBEK ADABIYOTINI O'QITISH METODKASI
Keywords:
adabiyot ta’limi, adabiy tahlil, metodika, kompetensiyaviy yondashuv, badiiy tafakkur, hermenevtika, interpretatsiya, innovatsion pedagogika, o‘qitish texnologiyalari, o‘zbek adabiyoti.Abstract
Ushbu ilmiy maqola O‘zbek adabiyotini o‘qitish metodikasining nazariy-metodologik asoslari, amaliy jarayondagi dolzarb muammolari hamda adabiy ta’limni modernizatsiya qilishning innovatsion yo‘nalishlarini chuqur ilmiy tahlil qilishga bag‘ishlanadi. Adabiyot fani shaxsning ma’naviy-axloqiy dunyoqarashini shakllantiruvchi, estetik didini rivojlantiruvchi, milliy o‘zlikni anglashga undovchi, tanqidiy va ijodiy tafakkurni rivojlantirishga xizmat qiluvchi asosiy fanlardan biri sifatida ta’lim tizimining ajralmas tarkibiy qismi hisoblanadi. Shu bois O‘zbek adabiyotini o‘qitish metodikasi o‘quvchilarning badiiy matnni idrok etish, tahlil qilish, fikrni mustaqil va asosli ifodalash, kompozitsion va stilistik unsurlarni anglash, matnlararo bog‘lanishlarni tushunish kabi kompetensiyalarini shakllantirishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Tadqiqot jarayonida adabiyot darslarida qo‘llanilayotgan metodik yondashuvlarning samaradorligi, o‘quv dasturlari va darsliklarning mazmuni, o‘qituvchilarning metodik tayyorgarlik darajasi, adabiy tahlil texnologiyalari, talabalarning adabiy-estetik kompetensiyalari qiyosiy-pedagogik, nazariy va empirik jihatdan o‘rganildi hamda o‘zbek adabiyotini o‘qitishda mavjud bo‘lgan muammolar aniqlandi: dars jarayonlarining ko‘p hollarda reproduktiv yondashuvga asoslanganligi, badiiy tahlilning yuzaki olib borilishi, o‘quvchilarning mantiqiy-ijodiy tafakkurini rivojlantiruvchi topshiriqlarning kamligi, o‘qituvchilarning innovatsion metodlardan foydalanish darajasining pastligi, namunaviy dasturlarning yetarli darajada kompetensiyaviy modelga moslashtirilmagani va baholash tizimining samaradorligi pastligi. Mazkur maqola Finlyandiya, Janubiy Koreya, Turkiya, Yaponiya, AQSH kabi davlatlarning adabiy ta’lim bo‘yicha ilg‘or tajribalarini tahlil qilgan holda o‘zbek adabiyotini o‘qitishda qo‘llash mumkin bo‘lgan metodik innovatsiyalar — hermenevtik yondashuv
Downloads
References
1. Abdullayeva, Q. Adabiyot o‘qitish metodikasi. – Toshkent: Fan, 2019.
2. Yo‘ldoshev, Q., Ahmedov, N. Adabiy ta’lim nazariyasi va amaliyoti. – Toshkent: O‘qituvchi, 2020.
3. Hoshimov, O. Zamonaviy adabiy tahlil metodlari. – Toshkent: Akademnashr, 2021.
4. Karimov, M. Badiiy matn lingvopoetikasi. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2018.
5. Jalolov, J. Pedagogik texnologiyalar va adabiyot ta’limi. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2022.
6. Dewey, J. Experience and Education. – New York: Macmillan, 2015.
7. Rosenblatt, L. The Reader, the Text, the Poem: The Transactional Theory of the Literary Work. – Carbondale: Southern Illinois University Press, 2005.
8. Freire, P. Pedagogy of the Oppressed. – London: Bloomsbury, 2018.
9. OECD. Education in Finland: Best Practices in Curriculum and Pedagogy. – Paris: OECD Publishing, 2020.
10. Culler, J. Literary Theory: A Very Short Introduction. – Oxford University Press, 2011.
11. Kristeva, J. Desire in Language: A Semiotic Approach to Literature and Art. – New York: Columbia University Press, 1984.
12. Aytmatov, Ch. Adabiy tafakkur va zamonaviy yondashuvlar. – Bishkek: Turar, 2019.
13. Turan, M. Çağdaş Edebiyat Öğretim Metotları. – Ankara: Pegem Akademi, 2021.
14. Kim, S. Hermeneutic Approaches in East Asian Literary Education. – Seoul: KEPCO Press, 2020.
15. Smith, M. Critical Literacy in Contemporary Classrooms. – London: Routledge, 2019.
16. Hasanov, Sh. O‘zbek adabiyotini o‘qitishda kompetensiyaviy yondashuv. – Toshkent: Universitet, 2020.
17. Saidov, B. Matn lingvistikasining nazariy asoslari. – Toshkent: Fan, 2017.
18. UNESCO. Reading and Competency-Based Education: Global Report 2021. – Paris: UNESCO Publishing, 2021.
19. Choi, H. Multimodal Literacy in Modern Classrooms. – Tokyo: ALC Press, 2022.
20. Abdullayev, A. Pedagogik innovatsiyalar va adabiy ta’lim. – Namangan: NamDU nashriyoti, 2023.
