Educational Yield Insights & Breakthroughs
EIYB (Educational Yield Insights & Breakthroughs) — har oy elektron shaklda chop etiladigan xalqaro ilmiy jurnal. Jurnal barcha yosh tadqiqotchilar, talabalar, magistrlar, professor-o'qituvchilar va doktorantlar uchun o'z ilmiy ishlarini ilmiy ma'lumotlar bazalariga integrasiya qilish uchun tashkil etilgan. Jurnalning asosiy maqsadi dunyoning turli burchaklaridagi tadqiqotchilarni birlashtirish, ilmiy manbalarni yaratish, turli innovasion faolligini yoritish. ISSN: 3060-4648 Govonomy №: 319860
INVESTITSION MUHITNI RIVOJLANTIRISHDA SOLIQLARNING ROLINI OSHIRISHNING XORIJ TAJRIBASI
Mazkur maqolada investitsion muhitni rivojlantirishda soliqlarning rolini oshirishning xorij tajribasi o‘rganilgan. Xalqaro amaliyotda soliq organlarining asosiy funksiyalari, mamlakatlarda YaIMga nisbatan soliq tushumlari ulushi ko‘rsatkichlari, mamlakatlar soliq tizimlarining o‘ziga xos jihatlari kabilar tadqiq qilingan. Amalga oshirilgan tahlillar asosida tegishli xulosalar berilgan.
investitsiya, investor, investitsiya muhiti, soliq, soliq organlari, soliq imtiyozlari.
“PERSPEKTIV TASVIR VA SOYALAR YASASHNING GEOMETRIK ASOSLARI”
Ushbu ilmiy maqolada perspektiv tasvir va soyalar yasashning geometrik asoslari nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Perspektiv tasvirlash muhandislik grafikasi, arxitektura, dizayn va tasviriy san’atda fazoviy obyektlarni tekislikda real ko‘rinishda ifodalashning muhim vositasi hisoblanadi. Maqolada perspektiv proyeksiyalash turlari, ufq chizig‘i, ko‘rish nuqtasi hamda soyalar yasashning geometrik qonuniyatlari yoritilib, ularning amaliy ahamiyati ochib beriladi.
perspektiv tasvir, geometrik asoslar, proyeksiya, ufq chizig‘i, ko‘rish nuqtasi, soya, yorug‘lik manbai, muhandislik grafikasi.
EXPORT-IMPORT OPERATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VA TAKOMILASHTIRISH
Mazkur maqolada import va eksport operatsiyalarini takomillashtirish masalalari yoritilgan. Unda xalqaro savdo jarayonlarining iqtisodiyotga ta'siri, mamlakatning eksport salohiyatini oshirish bo'yicha chora-tadbirlar hamda importni tartibga solish strategiyalari ko'rib chiqilgan. Tadqiqot davomida import va eksport jarayonlarida uchraydigan asosiy muammolar, jumladan bojxona tartib-taomillari, transport-logistika tizimlari va moliyalashtirish masalalariga e'tibor qaratilgan. Shuningdek, maqola import-eksportni takomillashtirish uchun raqamli texnologiyalarni joriy etish va xalqaro hamkorlikni mustahkamlash bo'yicha tavsiyalarni o'z ichiga oladi. Natijada, ushbu maqola milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirishga qaratilgan nazariy va amaliy yondashuvlarni taklif etadi.
Import, eksport, xalqaro savdo, iqtisodiy barqarorlik, bojxona tartib-taomillari, transport-logistika, raqamli texnologiyalar, savdo siyosati, xalqaro hamkorlik, raqobatbardoshlik.
Polimer Chiqindilarni Qurilish Sanoatida Qayta Ishlash: Barqaror Qurilish Materiallarining Istiqbollari
Ushbu maqola qurilish sanoatida polimer chiqindilarni qayta ishlash va ulardan barqaror qurilish materiallari sifatida foydalanishning ilmiy asoslarini, dolzarb masalaharini va istiqbolli yo'nalishlarini tadqiq qiladi. Maqolada polimer chiqindilarning xossalarini o'rganish, ularni qurilish materiallariga aylantirish texnologiyalari, qayta ishlangan polimerlar asosida yaratilgan materiallarning fizik-mexanik xususiyatlari va qurilish konstruksiyalaridagi o'rni keng yoritilgan. Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, polimer chiqindilarni qayta ishlash nafaqat ekologik muammolarni hal qilish, balki qurilish materiallarining sifat ko'rsatkichlarini oshirish, ularni yengil va barqaror qilish imkoniyatlarini beradi. Maqolada polimer chiqindilarni qayta ishlashning zamonaviy usullari, qayta ishlangan polimer materiallarning qurilishdagi samaradorligi va uning iqtisodiy jihatlari tahlii qilingan. Shuningdek, ushbu sohada mavjud muammolar va ularni bartaraf etish yo'llari haqida tahliliy ma'lumotlar keltirilgan.
polimer chiqindilar, qayta ishlash, barqaror qurilish, polimer-beton kompozitlar, ekologik toza materiallar, fizik-mexanik xususiyatlar, termoizolyatsiya, akustik izolyatsiya, mikroplastikalar, sanoat chiqindilari.
BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIDA IJTIMOIY KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISH METODIKASI
Mazkur maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ijtimoiy kompetensiyani rivojlantirish metodikasining nazariy va amaliy asoslari yoritilgan. Tadqiqotda ijtimoiy kompetensiya tushunchasi, uning pedagogik-psixologik mohiyati, boshlang‘ich ta’lim jarayonidagi ahamiyati hamda uni shakllantirishga xizmat qiluvchi metodik yondashuvlar IMRAD modeli asosida tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, ijtimoiy kompetensiyani maqsadli, tizimli va uzviy metodika asosida rivojlantirish o‘quvchilarning shaxs sifatida kamol topishi, jamoada faol ishtirok etishi va ijtimoiy moslashuv darajasini oshirishga xizmat qiladi.
ijtimoiy kompetensiya, boshlang‘ich ta’lim, metodika, ijtimoiylashuv, pedagogik jarayon.
MUSIQA MASHG‘ULOTLARI ORQALI O‘QUVCHILARNING MULOQOT VA HAMKORLIK KOMPETENSIYALARINI RIVOJLANTIRISH USULLARI
Mazkur maqolada musiqa ta’limi jarayonida o‘quvchilarning muloqot va hamkorlik kompetensiyalarini shakllantirish va rivojlantirishning samarali pedagogik usullari tahlil etilgan. Musiqa mashg‘ulotlarining ijtimoiy-psixologik ahamiyati ochib berilib, jamoaviy ijrochilik, interaktiv metodlar va ijodiy faoliyat asosida o‘quvchilarda ijtimoiy faol pozitsiyani shakllantirish masalalari yoritilgan. Tadqiqot natijalari musiqa ta’limining shaxs rivojidagi o‘rni va ijtimoiy kompetensiyalarni rivojlantirishdagi pedagogik imkoniyatlarini asoslab beradi. Mazkur maqolada musiqa mashg‘ulotlari orqali o‘quvchilarning muloqot va hamkorlik kompetensiyalarini rivojlantirishning nazariy va amaliy jihatlari tahlil etilgan. Tadqiqot jarayonida kompetensiyaviy yondashuv asosida musiqa ta’limining ijtimoiy-pedagogik imkoniyatlari ochib berildi hamda jamoaviy ijrochilik, interaktiv mashg‘ulotlar va ijodiy faoliyatning o‘quvchilar shaxsiy rivojiga ta’siri asoslab berildi. Shuningdek, maqolada musiqa mashg‘ulotlarini tashkil etishda innovatsion pedagogik texnologiyalar va xalqaro ta’lim tajribalaridan foydalanishning ahamiyati yoritilgan. Tadqiqot natijalari musiqa ta’limi jarayonida o‘quvchilarning o‘zaro muloqotga kirishish, jamoada ishlash, ijtimoiy mas’uliyatni his etish va ijodiy hamkorlik ko‘nikmalarining izchil shakllanishini ta’minlashini ko‘rsatadi.
musiqa ta’limi, ijtimoiy kompetensiya, muloqot kompetensiyasi, hamkorlik, jamoaviy ijrochilik, interaktiv metodlar.
Oʻzbekistondagi muhandislik grafikasi fanlari olimlarining hayoti va ilmiy faoliyatlari
Ushbu maqolada O‘zbekiston muhandislik grafikasi fanining shakllanishi, rivojlanishi hamda sohadagi mashhur olimlarning hayoti va ilmiy faoliyatlari tahlil qilinadi. Muhandislik grafikasi zamonaviy ishlab chiqarish va muhandislik ta’limida muhim fan bo‘lib, uning ilmiy asoslari milliy olimlar tomonidan mustahkamlangan. Maqolada nazariy va amaliy jihatlar, ilmiy maktablarning roli, olimlarning ilmiy merosi yoritiladi.
Muhandislik grafikasi, texnik chizmachilik, O‘zbekiston olimlari, grafik tasvirlash, CAD/CAM tizimlari, kompyuter grafikasi, 3D modellashtirish, muhandislik ta’limi, ilmiy maktablar, pedagogik metodika.
TIJORAT BANKLARINING AXBOROT TIZIMIDA FOYDALANILADIGAN SMART-Q ALGORITMINI ISHLAB CHIQISH
ushbu maqolada tijorat banklarining axborot tizimida foydalanishni cheklash jarayonida ma’lumotlar integratsiyasi va sifatini boshqarish muammolari tahlil qilinadi hamda ushbu jarayonni samarali tashkil etish uchun SMART-Q (Systematic Multi-layered Algorithm for Real-Time Quality) algoritmi taklif etiladi. Algoritm bank axborot tizimlarida mavjud bo‘lgan turli format va manbalardagi ma’lumotlarni yagona struktura asosida integratsiyalash, real vaqt rejimida monitoring qilish va ma’lumotlar sifatini avtomatik yaxshilash imkonini beradi. SMART-Q algoritmi ma’lumotlarni normalizatsiya qilish, semantic mapping, data fusion, mashinali o‘qitish asosida tozalash va statistik tahlil usullarini birlashtirgan holda ishlaydi. Natijada tijorat banklarining axborot tizimida foydalanishni cheklash jarayonida qaror qabul qilish ishonchliligi oshadi, xatoliklar kamayadi va axborot xavfsizligi darajasi yaxshilanadi.
tijorat banklari, axborot tizimi, ma’lumotlar integratsiyasi, ma’lumotlar sifati, foydalanishni cheklash, SMART-Q algoritmi, real vaqt monitoringi, axborot xavfsizligi.
QO‘QON AMALIY BEZAK SAN’ATIDA BADIIY KOMPOZITSION YO‘NALISHLARNING TARIXIY-NAZARIY ASOSLARI
Mazkur ilmiy maqola Qo‘qon amaliy bezak san’atida shakllangan badiiy kompozitsion yo‘nalishlarni tarixiy-nazariy va san’atshunoslik nuqtayi nazaridan tizimli tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda Qo‘qon maktabiga xos bo‘lgan naqsh tizimlari, ornamentika tuzilmalari va kompozitsion yechimlar alohida badiiy hodisa sifatida emas, balki ijtimoiy-madaniy muhit, hunarmandchilik an’analari va estetik qarashlar bilan uzviy bog‘liq holda ko‘rib chiqiladi. IMRaD modeli asosida olib borilgan tahlilda Qo‘qon amaliy bezak san’atida uchraydigan markazlashtirilgan, ritmik-takroriy, simmetrik va asimmetrik kompozitsion yo‘nalishlarning shakllanish omillari aniqlanadi hamda ularning ramziy-ma’noviy mazmuni ochib beriladi. Tadqiqot natijalari Qo‘qon bezak san’atida kompozitsiya faqat dekorativ vazifa emas, balki badiiy tafakkur, diniy-falsafiy qarashlar va hududiy estetik an’analarning mujassam ifodasi ekanini asoslab beradi. Maqola Qo‘qon amaliy bezak san’ati kompozitsiyasini o‘rganishda ilmiy-tipologik yondashuvni taklif etadi va milliy san’atshunoslikda ushbu yo‘nalishlarni chuqurroq tadqiq etish zaruratini ilmiy jihatdan asoslaydi.
Qo‘qon amaliy bezak san’ati, badiiy kompozitsiya, ornamentika, naqsh tizimi, kompozitsion yo‘nalishlar, simmetriya, ritm, milliy hunarmandchilik.
Musiqa ta’limi jarayonida o’quvchilarning ijtimoiy kompetensiyasini rivojlantirishning pedagogik imkoniyatlari
Mazkur maqolada musiqa ta’limi jarayonida o‘quvchilarning ijtimoiy kompetensiyasini rivojlantirishning pedagogik imkoniyatlari va samarali usullari ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda ijtimoiy kompetensiya tushunchasining mazmuni, uning ta’lim jarayonidagi o‘rni va ahamiyati ochib berilgan. Musiqa ta’limining tarbiyaviy va ijtimoiy salohiyati xor, ansambl, cholg‘u ijrochiligi, sahna va konsert faoliyati, musiqiy asarlarni tinglash va tahlil qilish kabi faoliyat turlari misolida yoritilgan. Shuningdek, musiqiy mashg‘ulotlar jarayonida o‘quvchilarda muloqot madaniyati, jamoada ishlash ko‘nikmalari, ijtimoiy faollik, mas’uliyat, o‘ziga ishonch va empatiya kabi muhim ijtimoiy sifatlarni shakllantirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada musiqa o‘qituvchisining kasbiy mahorati, pedagogik madaniyati hamda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishining ijtimoiy kompetensiyani rivojlantirishdagi ahamiyati asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari musiqa ta’limini tashkil etishda uning ijtimoiy-tarbiyaviy imkoniyatlaridan samarali foydalanish zarurligini ko‘rsatadi.
musiqa ta’limi, ijtimoiy kompetensiya, shaxs rivoji, pedagogik imkoniyatlar, tarbiya, ta’lim jarayoni, jamoaviy faoliyat, muloqot madaniyati, cholg‘u ijrochiligi, xor va ansambl, sahna faoliyati, konsert ijrosi, estetik tarbiya, ma’naviy-axloqiy tarbiya, o‘qituvchi kasbiy mahorati, pedagogik madaniyat, innovatsion yondashuv, kompetensiyaviy yondashuv, ijtimoiy faollik, mas’uliyat, empatiya, hamkorlik, musiqiy ijodkorlik.
MUSIQA TA’LIMIDA XALQ CHOLG‘ULARI ORKESTRI RAHBARINING KASBIY FAOLIYATINI RIVOJLANTIRISHDA ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALARNING METODIK ASOSLARI
Mazkur ilmiy maqola musiqa ta’limi tizimida xalq cholg‘ulari orkestri rahbarining kasbiy faoliyatini rivojlantirishda zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish masalasini metodik va konseptual jihatdan tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqot IMRaD modeli asosida olib borilib, rahbarlik faoliyatini rivojlantirish texnologiyalari tashkiliy-amaliy vositalar majmui sifatida emas, balki rahbarning pedagogik fikrlash madaniyatini, jamoaviy ijod jarayonini boshqarish strategiyasini va badiiy qarorlar qabul qilish mexanizmlarini shakllantiruvchi metodik tizim sifatida talqin etiladi. Maqolada mavjud ilmiy adabiyotlarda rahbarlik texnologiyalariga berilgan yondashuvlar tanqidiy tahlil qilinib, ularning cheklovlari va metodologik ziddiyatlari ochib beriladi hamda xalq cholg‘ulari orkestri sharoitida ushbu texnologiyalarni qo‘llashning o‘ziga xos pedagogik shartlari asoslanadi. Tadqiqot natijalari orkestr rahbarlarini tayyorlash va ularning kasbiy faoliyatini rivojlantirishda metodik jihatdan asoslangan texnologiyalar tizimini ishlab chiqish uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
xalq cholg‘ulari orkestri, rahbarlik faoliyati, pedagogik texnologiyalar, musiqiy boshqaruv, jamoaviy ijod, kasbiy kompetensiya, metodik rivojlantirish.
O‘ZBEK XALQ QO‘SHIQLARINI O‘RGATISHDA RAQAMLI VA INTERAKTIV TEXNOLOGIYALARNI QO‘LLASH METODIKASI
Mazkur ilmiy maqola musiqa fanida o‘zbek xalq qo‘shiqlarini o‘rgatish jarayonida raqamli va interaktiv texnologiyalarni qo‘llash metodikasini ilmiy jihatdan asoslashga bag‘ishlangan bo‘lib, unda texnologiyalarning didaktik imkoniyatlari, metodik mexanizmlari va pedagogik samaradorligi DSc darajasida tahlil qilinadi. Tadqiqot IMRaD modeli asosida olib borilib, o‘zbek xalq qo‘shiqlarini o‘qitishda audio, video, multimedia, interaktiv platformalar va raqamli arxivlardan foydalanish masalasi an’anaviy ijrochilik tajribasi bilan uzviy bog‘liq holda ko‘rib chiqiladi. Maqolada raqamli texnologiyalar xalq qo‘shiqlarini o‘rgatishda tashqi ko‘rgazmalilik vositasi sifatida emas, balki musiqiy idrok, tahliliy fikrlash va estetik umumlashtirishni faollashtiruvchi metodik mexanizm sifatida talqin etiladi. Ilmiy tahlil natijasida o‘zbek xalq qo‘shiqlarini o‘rgatishda texnologiyalarni qo‘llashning samarali metodik modeli ishlab chiqilib, unda tinglash, ijro va tahlil jarayonlari raqamli muhit imkoniyatlari bilan uyg‘unlashtiriladi. Ushbu maqola musiqa ta’limi amaliyotini boyitish, o‘qituvchilarning metodik kompetensiyasini oshirish va xalq musiqiy merosini zamonaviy ta’lim sharoitida samarali o‘rgatish uchun ilmiy-metodik asos bo‘lib xizmat qiladi.
o‘zbek xalq qo‘shiqlari, musiqa ta’limi metodikasi, raqamli texnologiyalar, interaktiv ta’lim, multimedia vositalari, musiqiy idrok, estetik tahlil, pedagogik samaradorlik.
MUSIQA TA’LIMI JARAYONIDA MILLIY VA JAHON MUSIQIY MEROSINI UYG‘UNLASHTIRISH METODIKASI
Mazkur ilmiy maqola musiqa ta’limi jarayonida milliy va jahon musiqiy merosini uyg‘unlashtirish metodikasini ilmiy asoslashga bag‘ishlangan bo‘lib, unda uyg‘unlashtirish jarayonining didaktik tamoyillari, metodik mexanizmlari va pedagogik shart-sharoitlari DSc darajasida tahlil qilinadi. Tadqiqot IMRaD modeli asosida olib borilib, milliy va jahon musiqiy merosini o‘qitishning alohida-alohida emas, balki o‘zaro bog‘liq, mantiqan izchil va estetik jihatdan uyg‘un metodik tizim sifatida tashkil etilishi zarurligi ilmiy jihatdan asoslanadi. Maqolada repertuar tanlash, musiqiy asarlarni tahlil qilish, tinglash va ijro jarayonlarini tashkil etish, shuningdek, musiqiy materialni pedagogik talqin etishning metodik yo‘llari o‘quvchi shaxsining musiqiy tafakkuri, estetik didi va madaniyatlararo idrokini rivojlantirish nuqtai nazaridan yoritiladi. Ilmiy tahlil natijasida musiqa ta’limida milliy va jahon musiqiy merosini uyg‘unlashtirishga xizmat qiluvchi metodik model ishlab chiqilib, u o‘quvchilarning musiqiy madaniyatini shakllantirish, milliy musiqaga ongli munosabatni rivojlantirish va jahon musiqiy qadriyatlarini anglashga yo‘naltirilgan pedagogik jarayon sifatida asoslanadi. Ushbu maqola musiqa ta’limi metodikasini takomillashtirish, o‘qituvchilarning metodik tayyorgarligini oshirish va ta’lim amaliyotida madaniy muvozanatni ta’minlash uchun ilmiy-metodik ahamiyatga ega.
musiqa ta’limi, metodika, milliy musiqiy meros, jahon musiqiy merosi, repertuar tanlash, musiqiy tahlil, estetik tarbiya, madaniyatlararo idrok, pedagogik uyg‘unlik.
MUSIQA TA’LIMI DARSLARIDA O‘QUVCHILARNING IJODIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING METODIK MEXANIZMLARI
Mazkur ilmiy maqola musiqa ta’limi darslarida o‘quvchilarning ijodiy faolligini oshirishga qaratilgan metodik mexanizmlarni aniqlash, tizimlashtirish va ilmiy jihatdan asoslash muammosiga bag‘ishlanadi. Tadqiqot IMRaD modeli asosida olib borilib, unda musiqa darslarining mazmuni, shakllari va metodlari o‘quvchilarning ijodiy faolligiga qanday ta’sir ko‘rsatishi masalasi DSc darajasida tahlil qilinadi. Maqolada ijodiy faollikni oshirishning metodik mexanizmlari musiqiy faoliyat turlari — musiqani tinglash, kuylash, ritmik harakatlar, elementar improvizatsiya, musiqiy tahlil va ijodiy topshiriqlar — bilan uzviy bog‘liq holda yoritilib, ularning har biri o‘quvchining shaxsiy faolligi, musiqiy tafakkuri va estetik sezgirligini rivojlantirish nuqtai nazaridan tahlil etiladi. Ilmiy izlanish jarayonida musiqa darslarida ijodiy faollikni oshirishga xizmat qiluvchi metodik mexanizmlar reproduktiv yondashuvdan faol, muammoli va shaxsiy talqinga yo‘naltirilgan yondashuvga o‘tish zarurati asosida asoslanadi. Tadqiqot natijasida musiqa ta’limida ijodiy faollikni oshirishning metodik modeli ishlab chiqilib, u o‘qituvchi faoliyatini, o‘quvchi faolligini va ta’lim mazmunini yagona pedagogik tizim sifatida talqin etadi. Ushbu maqola musiqa o‘qituvchilarining metodik tayyorgarligini takomillashtirish, dars jarayonida ijodiy muhit yaratish va ta’lim samaradorligini oshirish uchun ilmiy-metodik asos bo‘lib xizmat qiladi.
musiqa darsi, ijodiy faollik, metodik mexanizm, musiqiy faoliyat, ijodiy topshiriqlar, pedagogik texnologiya, musiqiy tafakkur, estetik idrok, faol ta’lim.
MUSIQA TA’LIMIDA O‘ZBEK XALQ QO‘SHIQLARINI O‘RGATISHDA ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISHNING NAZARIY-PEDAGOGIK ASOSLARI
Mazkur ilmiy maqola musiqa fanida o‘zbek xalq qo‘shiqlarini o‘rgatishda zamonaviy texnologiyalardan foydalanish masalasini nazariy-pedagogik nuqtai nazardan tahlil qilishga bag‘ishlangan bo‘lib, unda an’anaviy musiqiy merosni zamonaviy ta’lim muhiti sharoitida o‘qitishning metodologik asoslari DSc darajasida yoritiladi. Tadqiqot IMRaD modeli asosida olib borilib, o‘zbek xalq qo‘shiqlarining estetik, tarbiyaviy va didaktik salohiyati zamonaviy pedagogik texnologiyalar bilan uyg‘un holda talqin etiladi. Maqolada “zamonaviy texnologiya” tushunchasi faqat texnik vositalar majmui sifatida emas, balki musiqa ta’limining mazmuni, metodikasi va pedagogik muloqot tizimini yangilovchi kompleks pedagogik hodisa sifatida izohlanadi. Ilmiy tahlil davomida o‘zbek xalq qo‘shiqlarini o‘rgatishda texnologiyalardan foydalanishning nazariy imkoniyatlari, estetik cheklovlari va pedagogik shart-sharoitlari aniqlanib, an’ana va innovatsiya o‘rtasidagi muvozanat masalasi markaziy ilmiy muammo sifatida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari musiqa ta’limida milliy musiqiy merosni zamonaviy texnologiyalar yordamida o‘qitish jarayonini ilmiy jihatdan asoslash, metodik yondashuvlarni takomillashtirish va bo‘lajak musiqa o‘qituvchilarini tayyorlash jarayonini boyitish uchun nazariy-metodik poydevor yaratadi.
musiqa ta’limi, o‘zbek xalq qo‘shiqlari, zamonaviy texnologiyalar, pedagogik texnologiya, milliy musiqiy meros, estetik tarbiya, raqamli ta’lim muhiti, metodika.
MUSIQA TA’LIMIDA MILLIY VA JAHON MUSIQIY MEROSINI UYG‘UNLASHTIRISHNING NAZARIY-PEDAGOGIK ASOSLARI
Mazkur ilmiy maqola musiqa ta’limi jarayonida milliy va jahon musiqiy merosini uyg‘unlashtirish muammosini zamonaviy pedagogika, estetik tarbiya va musiqa ta’limi nazariyasi nuqtai nazaridan chuqur ilmiy tahlil qilishga bag‘ishlangan bo‘lib, unda mazkur uyg‘unlikning nazariy-pedagogik asoslari DSc darajasida konseptual jihatdan yoritiladi. Tadqiqot IMRaD modeli asosida olib borilib, milliy musiqiy meros va jahon musiqiy merosi tushunchalarining pedagogik mazmuni, ularning ta’lim jarayonidagi funksional o‘rni hamda o‘quvchi shaxsini estetik va madaniy jihatdan rivojlantirishdagi ahamiyati tizimli ravishda tahlil qilinadi. Maqolada milliylik va universallik o‘rtasidagi muvozanat musiqa ta’limining asosiy metodologik tamoyillaridan biri sifatida talqin qilinib, musiqiy merosni uyg‘unlashtirish jarayoni shaxsga yo‘naltirilgan, madaniyatlararo va estetik yondashuvlar asosida ilmiy jihatdan asoslanadi. Ilmiy tahlil natijasida musiqa ta’limida milliy va jahon musiqiy merosini uyg‘unlashtirishning nazariy modeli ishlab chiqilib, u zamonaviy ta’lim talablari va globallashuv sharoitida milliy madaniyatni asrash hamda rivojlantirish zarurati bilan uyg‘un holda asoslanadi. Ushbu maqola musiqa ta’limi metodikasini boyitish, bo‘lajak musiqa o‘qituvchilarini tayyorlash jarayonini nazariy jihatdan mustahkamlash va ta’lim amaliyotida madaniy muvozanatni ta’minlash uchun ilmiy-metodik asos bo‘lib xizmat qiladi
musiqa ta’limi, milliy musiqiy meros, jahon musiqiy merosi, pedagogik uyg‘unlik, estetik tarbiya, madaniyatlararo ta’lim, musiqiy tafakkur, milliylik va universallik.
MUSIQA TA’LIMIDA O‘QUVCHILARNING IJODIY FAOLLIGINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY-PEDAGOGIK ASOSLARI
Mazkur ilmiy maqola musiqa ta’limi jarayonida o‘quvchilarning ijodiy faolligini rivojlantirish muammosini zamonaviy pedagogika, musiqa didaktikasi, estetik tarbiya va ta’lim psixologiyasi nuqtai nazaridan chuqur ilmiy tahlil qilishga bag‘ishlangan bo‘lib, unda “ijodiy faollik” tushunchasining mohiyati, tarkibiy tuzilmasi, pedagogik mazmuni va musiqa ta’limi jarayonidagi funksional o‘rni DSc darajasida konseptual asoslanadi. Tadqiqot IMRaD modeli asosida olib borilib, musiqa ta’limini faqat bilim va ko‘nikmalar majmui sifatida emas, balki o‘quvchi shaxsining estetik-ijodiy salohiyatini yuzaga chiqaruvchi murakkab pedagogik tizim sifatida talqin qiladi. Maqolada o‘quvchilarning ijodiy faolligi musiqiy idrok, musiqiy tafakkur, emotsional sezgirlik, badiiy tasavvur, improvizatsion faoliyat va mustaqil musiqiy fikrlash kabi komponentlarning o‘zaro integratsiyasi asosida yoritiladi hamda ushbu jarayonni ta’minlovchi nazariy-pedagogik omillar tizimlashtiriladi. Ilmiy tahlil natijasida musiqa ta’limida ijodiy faollikni rivojlantirishning nazariy modeli ishlab chiqilib, u zamonaviy ta’lim talablari, shaxsga yo‘naltirilgan va faoliyatga asoslangan yondashuvlar bilan uyg‘un holda asoslanadi. Ushbu maqola musiqa ta’limi metodikasini takomillashtirish, bo‘lajak musiqa o‘qituvchilarini tayyorlash jarayonini nazariy jihatdan boyitish va ta’lim amaliyotida ijodiy yondashuvlarni kuchaytirish uchun ilmiy-metodik asos bo‘lib xizmat qiladi.
musiqa ta’limi, ijodiy faollik, musiqiy tafakkur, estetik tarbiya, musiqiy idrok, pedagogik nazariya, shaxs rivoji, ijodiy faoliyat, ta’lim metodologiyasi.
MUSIQA TA’LIMIDA INNOVATSION METODLAR ASOSIDA IJTIMOIY KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISH SAMARADORLIGI
Mazkur maqolada musiqa ta’limida innovatsion metodlar orqali o‘quvchilarning ijtimoiy kompetensiyalarini rivojlantirishning samaradorligi tahlil qilinadi. Ijtimoiy kompetensiyalar – muloqot, hamkorlik, liderlik, empatiya va ijtimoiy vaziyatlarga moslashish qobiliyatlarini o‘z ichiga oladi va zamonaviy ta’limda shaxsning shaxsiy va ijtimoiy rivojida muhim ahamiyatga ega hisoblanadi. Musiqa ta’limi o‘zining jamoaviy, emotsional va interaktiv xususiyati tufayli ushbu kompetensiyalarni shakllantirish uchun noyob pedagogik maydon yaratadi. Tadqiqot doirasida raqamli texnologiyalar, STEAM integratsiyasi, loyiha asosida o‘qitish va interaktiv hamkorlik platformalari kabi innovatsion yondashuvlarning musiqa mashg‘ulotlarida qo‘llanilishi o‘rganildi. Nazariy tahlillar va xalqaro tadqiqotlar natijalari shuni ko‘rsatdiki, ushbu metodlar o‘quvchilarning birgalikda ishlash, samarali muloqot qilish va ijodiy faoliyatda ishtirok etish ko‘nikmalarini sezilarli darajada oshiradi. Masalan, onlayn ansambl faoliyatlari va loyiha ishlari o‘quvchilarda rollarni taqsimlash, mas’uliyatni bo‘lishish va konstruktiv fikr almashishni rivojlantiradi, STEAM yondashuvi esa guruhda ijodiy muammolarni hal qilish va fikrlarni ilmiy hamda san’atiy jihatdan ifodalash imkonini beradi Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, innovatsion metodlarni qo‘llash nafaqat musiqiy bilim va ko‘nikmalarni oshiradi, balki o‘quvchilarda empatiya, jamoaviy hamkorlik va ijtimoiy faollik kabi muhim ijtimoiy ko‘nikmalarni shakllantiradi. Ushbu tadqiqot pedagogik amaliyotda innovatsion yondashuvlarni musiqa ta’limiga integratsiya qilish, o‘quvchilarni jamoadagi faol rolga tayyorlash va ijtimoiy kompetensiyalarini rivojlantirish uchun ilmiy asos sifatida xizmat qiladi
musiqa ta’limi, ijtimoiy kompetensiya, innovatsion metodlar, STEAM, loyiha asosida o‘qitish, raqamli texnologiyalar, hamkorlik, muloqot.
MUSIQA TA’LIMIDA XALQ CHOLG‘ULARI ORKESTRINI TASHKIL ETISHDA RAHBARLIK FAOLIYATINING NAZARIY-PEDAGOGIK ASOSLARI
Mazkur ilmiy maqola musiqa ta’limi tizimida xalq cholg‘ulari orkestrini tashkil etish jarayonida rahbarlik faoliyatining nazariy-pedagogik mohiyatini DSc darajasida tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqot IMRaD modeli asosida olib borilib, orkestr rahbari faoliyati faqat dirijyorlik yoki tashkiliy vazifalar majmui sifatida emas, balki murakkab pedagogik, ijodiy va boshqaruv kompetensiyalarini birlashtirgan ko‘p qatlamli kasbiy faoliyat sifatida talqin etiladi. Maqolada xalq cholg‘ulari orkestrining ta’limiy muhitdagi o‘ziga xos xususiyatlari, jamoaviy ijod jarayonida rahbarning pedagogik ta’sir mexanizmlari hamda rahbarlik faoliyatining musiqa ta’limidagi tarbiyaviy va didaktik ahamiyati ochib beriladi. Ilmiy tahlil davomida orkestr rahbarining kasbiy kompetensiyasi tuzilmasi aniqlanib, uning pedagogik, kommunikativ, tashkiliy va badiiy tarkibiy qismlari nazariy jihatdan asoslanadi. Tadqiqot natijalari musiqa ta’limida xalq cholg‘ulari orkestri bilan ishlovchi rahbarlarni tayyorlash va ularning kasbiy faoliyatini rivojlantirish uchun nazariy-metodik poydevor yaratadi.
musiqa ta’limi, xalq cholg‘ulari orkestri, rahbarlik faoliyati, dirijyorlik pedagogikasi, jamoaviy ijod, musiqiy boshqaruv, kasbiy kompetensiya.
OILADAGI NIZOLARNI OLDINI OLISHDA IJTIMOIY ISHCHILARNING STRATEGIK ROLI: NAZARIY VA AMALIY JIHATLAR
Mazkur maqolada oiladagi nizolarni oldini olish jarayonida ijtimoiy ishchining o‘rni va roli nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda oilaning ijtimoiy institut sifatidagi ahamiyati, oilaviy nizolarning kelib chiqish omillari hamda ularning oila barqarorligi va jamiyat taraqqiyotiga ta‘siri yoritilgan. Xorijiy va mahalliy ilmiy manbalar tahlili asosida ijtimoiy ishchining profilaktik, maslahat va mediatsiya faoliyati samaradorligi asoslab berilgan. Shuningdek, milliy qadriyatlar va ilg‘or xorijiy tajribalarni uyg‘unlashtirish orqali oilaviy nizolarni oldini olish tizimini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy xulosalar va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari ijtimoiy ish amaliyotini rivojlantirish va oilaviy barqarorlikni mustahkamlashga xizmat qiladi.
oila, oilaviy nizolar, ijtimoiy ish, ijtimoiy xizmat xodimi, profilaktika, mediatsiya, oilaviy barqarorlik, milliy qadriyatlar.
O`ZBEKISTONNING JAHON SAVDO TASHKILOTIGA A`ZOLIKKA KIRISHI VA TASHQI SAVDO SIYOSATINING TRANSFORMATSIYASI
Ushbu maqola O‘zbekistonning Jahon Savdo Tashkilotiga (JST) a’zolikka kirish jarayoni hamda mazkur jarayonning mamlakat tashqi savdo siyosatini transformatsiyalashdagi o‘rnini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Asosiy maqsad JST qoidalari va tamoyillarining O‘zbekiston tashqi savdo siyosatiga ta’sirini aniqlash, savdo liberallashuvi, bojxona-tarif siyosati va institutsional islohotlar yo‘nalishidagi o‘zgarishlarni baholashdan iborat. Tadqiqot doirasida JSTga yangi a’zo bo‘lgan davlatlarning tajribasi o‘rganilib, ularning amaliyoti asosida O‘zbekiston uchun dolzarb bo‘lgan imkoniyatlar va ehtimoliy muammolar tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, JSTga a’zolik tashqi savdo jarayonlarida shaffoflikni oshiradi, xalqaro savdo munosabatlariga integratsiyani jadallashtiradi hamda eksport salohiyatini kengaytirish uchun qulay shart-sharoitlar yaratadi. Shu bilan birga, milliy ishlab chiqaruvchilarni qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini JST talablariga moslashtirish zarurati mavjudligi aniqlanadi. Maqola natijalari tashqi savdo siyosatini shakllantiruvchi davlat organlari, iqtisodiy tahlilchilar hamda oliy ta’lim muassasalari uchun ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etadi
O‘zbekiston, Jahon Savdo Tashkiloti (JST), tashqi savdo siyosati, savdo liberallashuvi, bojxona-tarif siyosati, institutsional islohotlar, eksport salohiyati, xalqaro savdo integratsiyasi, savdo shaffofligi.
O'rta Osiyoda joylashgan qadimgi suv inshootlari va ularning ahamiyati (qumloqli loyqalar hamda suv to‘g‘onlari).
maqolada O'rta Osiyo aholisining mintaqada o‘z davrining yirik va mustahkam suv inshootlarini barpo etish sabablari, ushbu inshootlarning qurilish texnologiyasini o‘rganish hamda inshootlarning insonlar hayotida tutgan o'rnini aniqlash, qumloqli loyqalar va suv to‘g‘onlarining ahamiyati.
O'rta Osiyo, suv inshootlari, geografik joylashuv, kontenentallik, Samarqand, charxpalak, chig'ir, damba, Nurota, Xonbandi, band, qishloq, shahar, davlat, Xorazm, So'g'diyona, Farg'ona vodiysi, koriz, Darg'om, Shohrud, Dargomaniy, Klodviy Ptolomey, Shavdor, Bog'ishamol, Zarafshon, somoniylar, Chingizxon, Sultoniztog', So'x, sepoya, tegirmon, Qarnab, Amudaryo, Gavhar kanali, loyqa, qulfakli hovuz, Xonbandi, Jizzax, Forish, Band, Pasttog‘, Pistalitog‘, Osmonsoy, Ilonchi,
SOG‘LIQNI SAQLASH TIZIMIDA TYOBBINI NAZORAT QILISH: XORIJIY TAJRIBA VA MILLIY MEXANIZMLAR TAHLILI
Tibbiy yordam ko‘rsatish bilan bog‘liq infeksiyalar (TYoBBI) bemorlar va tibbiyot xodimlari salomatligi uchun jiddiy xavf hisoblanadi. Ushbu maqolada TYoBBIni epidemiologik nazorat qilish va oldini olishning zamonaviy yondashuvlari, xalqaro amaliyot va qo‘shni davlatlar tajribasi tahlil qilinadi. Shuningdek, O‘zbekistonda infeksiya nazorati sohasidagi mavjud holatga baho berilgan. TYoBBIga qarshi samarali kurashishda kompleks yondashuv, innovatsion texnologiyalarni joriy etish va kadrlar tayyorgarligini takomillashtirish muhim ahamiyat kasb etishi ta’kidlanadi.
TYoBBI, infeksiya nazorati, epidemiologiya, antimikrob rezistentlik, qo‘l gigienasi, O‘zbekiston.
OIV INFEKSIYASI BO‘YICHA AHOLINING HABARDORLIK DARAJASINI ANIQLASH UCHUN SO‘ROVNOMA NATIJALARI.
Ushbu tadqiqot aholining OIV infeksiyasi bo‘yicha xabardorlik darajasini baholash, noto‘g‘ri qarashlar va stigma omillarini aniqlash hamda profilaktik chora-tadbirlarni takomillashtirishga qaratilgan. Tadqiqot doirasida 474 nafar respondent ishtirokida onlayn so‘rovnoma o‘tkazildi. So‘rovnoma 20 ta savoldan iborat bo‘lib, OIV infeksiyasi haqida umumiy bilim darajasi, yuqish yo‘llari, profilaktika usullari, diagnostika imkoniyatlari, onadan bolaga yuqish mexanizmlari hamda OIV bilan yashovchilarga nisbatan ijtimoiy munosabatlarni qamrab oldi. Natijalarga ko‘ra, respondentlarning 84,4 % OIVning asosiy yuqish yo‘llarini to‘g‘ri bilgan bo‘lsa-da, aholining ma’lum qismida virus havo yoki maishiy yo‘l bilan yuqadi degan noto‘g‘ri tasavvurlar saqlanib qolgan. Profilaktika va diagnostika bo‘yicha bilimlar nisbatan yuqori bo‘lib, respondentlarning 87,6 % OIVni aniqlashda ELISA yoki ekspress test qo‘llanilishini to‘g‘ri ko‘rsatgan. Shu bilan birga, OIV bilan yashovchilarga nisbatan ijtimoiy stigma darajasi yetarli darajada kamaymaganligi aniqlangan. Epidemiologik va statistik tahlillar (χ², Pearson r) OIV haqida bilim darajasi ortishi bilan to‘g‘ri profilaktik xulq-atvor va stigma kamayishi o‘rtasida ijobiy bog‘liqlik mavjudligini ko‘rsatdi. Olingan natijalar aholi orasida OIV profilaktikasi bo‘yicha ma’rifiy dasturlarni kuchaytirish zarurligini asoslab beradi.
OIV infeksiyasi, xabardorlik darajasi, so‘rovnoma tadqiqoti, epidemiologik tahlil, OIV yuqish yo‘llari, profilaktika, diagnostika (ELISA, ekspress test), onadan bolaga yuqish, stigma va diskriminatsiya, ijtimoiy munosabat, yosh va jins omillari, sog‘lomlashtirish dasturlari, sanitariya-ma’rifiy ishlar.
QURILISH SANOATI HUDUDLARIDA CHANGLANISHNING RESPIRATOR KASALLIKLAR RIVOJLANISHIGA TA’SIRI: EPIDEMIOLOGIK KUZATUV VA REGRESSIYA TAHLILI
Ushbu ilmiy maqola qurilish sanoati hududlarida changlanishning respirator kasalliklar rivojlanishiga ta’sirini epidemiologik kuzatuvlar va regressiya tahlili orqali hisobga olgan adabiyotlar sharhini taqdim etadi. Qurilish changi va havodagi zarrachalar inson respirator tizimiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi, surunkali nafas qiyinlishuvi, yo‘tal, astma va o‘pkaning surunkali obstruktiv kasalligi(O‘SOK) kabi holatlar bilan bog‘liqligi ko‘plab tadqiqotlarda qayd etilgan. Epidemiologik tadqiqotlar qurilish ishchilarida changga qaramlik darajasi o‘sishi bilan respirator simptomlar va kasalliklar tez-tez uchrashi o‘rtasida ijobiy korrelyatsiya aniqlangan. Ushbu sharhda mavjud ilmiy adabiyotlar sistematik tarzda tahlil qilinib, epidemiologik kuzatuvlar, chang darajasi va kasallik rivojlanishi o‘rtasidagi regressiya modellari asosiy e’tibor markazida bo‘ladi.
Qurilish changi, Respirator kasalliklar, Epidemiologik kuzatuv, Regressiya tahlili, O‘pkaning surunkali obstruktiv kasalligi(O‘SOK), Chang ta’siri
AVTOMATLASHTIRILGAN MATN-GENERATSIYA VOSITALARIGA HADDAN TASHQARI TAYANISHNING AKADEMIK MUSTAQILLIKKA SALBIY TA’SIRI: GLOBAL ILMIY MANBALARGA ASOSLANGAN TAHLILIY SHARH
Bugungi kunda generativ sun’iy intellekt vositalari, xususan avtomatlashtirilgan matn generatsiya vositalari, akademik ish jarayoniga keng kirib bormoqda. Bu vositalar samaradorlik va kontent ishlab chiqarish tezligini oshirsa ham, ularning haddan tashqari keng qo‘llanilishi akademik mustaqillikka va ilmiy halollikka salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Asosiy muammo — talabalar va tadqiqotchilar tomonidan AI vositalariga haddan tashqari tayanish oqibatida tanqidiy fikrlash, ijodkorlik hamda mustaqil izlanish qobiliyatining zaiflashuvi va akademik halollik tamoyillarining buzilishi holatlarining yuzaga kelishidir. Ushbu sharh mamlakatlar va oliy ta’lim muassasalari misolida mavjud ilmiy adabiyotlar, statistik natijalar va ilg‘or tadqiqotlar asosida tahlil qilinadi va muammolarga yechim taklif etadi.
avtomatlashtirilgan matn-generatsiya, akademik mustaqillik, akademik halollik, generativ sun’iy intellekt, tanqidiy fikrlash, akademik yozuv
SUN’IY INTELLEKTGA QARAMLIK VA O‘QUV MOTIVATSIYASINING PASAYISHI: TALABALAR PSIXOGIGIYENASI NUQTAYI NAZARIDAN TAHLILIY SHARH
So‘nggi yillarda sun’iy intellekt ta’lim jarayoniga integratsiya qilinishi o‘quv motivatsiyasi va talabalarda texnologiyaga nisbatan qaramlik holatlarini yangi nuqtSI nazardan ko‘paytirdi. Bu sharhda SI’ga qaramlikning talabalarning o‘quv motivatsiyasiga, psixogigiyenaga va umumiy psixologik holatiga ta’siri ilmiy manbalar tahlili orqali yoritiladi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, SI vositalariga haddan tashqari tayanish motivatsiyaning pasayishi, e’tiborning buzilishi va talabalarda ruhiy charchoq belgilarining kuchayishiga olib kelmoqda. Shu bilan birga, to‘g‘ri pedagogik yondashuv va salomatlik namoyandalarini hisobga olgan holda sun’iy intellektni samarali qo‘llash usullari ham o‘rganildi.
sun’iy intellekt qaramligi, o‘quv motivatsiyasi, psixogigiyena, talabalar psixologiyasi, ta’lim texnologiyalari, mental salomatlik.
QURILISH HUDUDLARIDA PM2.5 VA PM10 KONSENTRATSIYASINING AHOLI YURAK-QON TOMIR KASALLIKLARI RIVOJLANISHIGA TA’SIRINI BAHOLASH
Qurilish hududlarida atmosfera havosidagi zarracha (PM₂.₅ va PM₁₀) konsentratsiyalari oshishi nafaqat respirator, balki yurak-qon tomir kasalliklari (YQTK) uchun ham muhim xavf omiliga aylanmoqda. Epidemiologik tahlillar global darajada havodagi mayda zarrachalarga uzoq muddatli ta’sir yurak ishemik kasalligi, yurak yetishmovchiligi va akutsiy kardiovaskulyar hodisalar xavfini sezilarli darajada oshirganini ko‘rsatadi. Xususan, har 10 µg/m³ PM₂.₅ oshishi bilan yurak ishemik kasalligi bo‘yicha mortalitet 6–13 % ga oshishi aniqlangan. Ushbu sharh maqolada mavjud ilmiy adabiyotlar tizimli tarzda tahlil qilinib, qurilish hududlaridagi PM₂.₅ va PM₁₀ konsentratsiyalari va aholi orasida yurak-qon tomir kasalliklari o‘rtasidagi epidemiologik bog‘liqlik, ta’sir mexanizmlari, statistik regressiya natijalari hamda xavfni baholash modellariga asoslangan ilmiy xulosalar taqdim etiladi.
Qurilish hududlari; Partikulyar moddalar (PM₂.₅, PM₁₀); Yurak-qon tomir kasalliklari; Epidemiologiya; Regressiya tahlili; Yurak ishemik kasalligi; Mortalitet.
TOSHKENT SHAHRI MISOLIDA QURILISH CHANGI VA BOLALARDA ALLERGIK RINIT O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIK
Allergik rinit dunyo miqyosida bolalik davridagi eng keng tarqalgan surunkali allergik kasalliklardan biri hisoblanib, 6–7 yoshli bolalarda o‘rtacha 8,5 %, 13–14 yoshli o‘smirlarda esa 14,6 % gacha uchrashi ko‘rsatilgan. Shaharsozlik, avtomobil transporti va qurilish ishlarining jadallashuvi fonida atmosfera havosining changlanishi, ayniqsa PM₂.₅ va PM₁₀ partikulyar moddalar konsentratsiyasining ortishi bolalarda allergik rinit rivojlanishi va kuchayishida muhim ekologik omil sifatida ko‘rilmoqda. Epidemiologik tadqiqotlar NO₂, SO₂, PM₂.₅ va PM₁₀ konsentratsiyalari bolalarda allergik rinit prevalensiyasi bilan ijobiy bog‘liq ekanini ko‘rsatgan. Trafik bilan bog‘liq havoning ifloslanishi (TRAP)ga erta yoshdan ta’sir qilish bolalarda allergik rinit va boshqa respirator allergik kasalliklar xavfini oshirishi haqida ko‘plab ishlar mavjud. Tashkent shahrida PM₂.₅ va PM₁₀ darajalari ko‘p hollarda Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) tavsiya etgan me’yorlardan yuqori bo‘lib, havoning “o‘rtacha” yoki “nosog‘lom guruhlar uchun zararli” diapazonida saqlanib turishi bolalar salomatligi uchun xavf tug‘diradi.
Qurilish changi; Allergik rinit; Bolalar; Partikulyar moddalar (PM₂.₅, PM₁₀); Trafik bilan bog‘liq havoning ifloslanishi; Tashkent shahri; Epidemiologik kuzatuv.
O‘RTA ASR MUTAFAKKIRLARINING MUSIQIY-ESTETIK QARASHLARINING BO‘LG‘USI MUSIQA FANI O‘QITUVCHILARINI TAYYORLASHDAGI PEDAGOGIK AHAMIYATI
Mazkur ilmiy maqolada o‘rta asr Sharq mutafakkirlarining musiqiy-estetik qarashlari bo‘lg‘usi musiqa fani o‘qituvchilarini tayyorlash jarayonining pedagogik mazmuni va metodologik asoslari nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqotda musiqa san’atining estetik va tarbiyaviy mohiyati haqidagi tarixiy-falsafiy qarashlar zamonaviy pedagogika va musiqa ta’limi talablari bilan qiyosiy tahlil qilinib, ularning kasbiy tayyorgarlik jarayoniga integratsiya qilinishi zarurati ilmiy asoslanadi. Muallif o‘rta asr mutafakkirlarining musiqani shaxs kamolotiga xizmat qiluvchi estetik-tarbiyaviy vosita sifatida talqin etishlari bo‘lg‘usi o‘qituvchilarda kasbiy-estetik tafakkurni shakllantirishda muhim manba bo‘la olishini ko‘rsatadi. Tadqiqot natijalarida musiqiy-estetik qarashlarning pedagogik ahamiyati aniqlanib, ularni oliy ta’lim tizimida bo‘lg‘usi musiqa fani o‘qituvchilarini tayyorlash mazmuniga kiritishning ilmiy asoslangan yo‘nalishlari belgilab beriladi. Ushbu maqola musiqa pedagogikasi va estetik tarbiya sohasida tarixiy-merosga tayangan holda kasbiy tayyorgarlikni takomillashtirish masalalarini o‘rganishda nazariy ahamiyatga ega.
musiqa pedagogikasi, bo‘lg‘usi musiqa o‘qituvchilari, musiqiy-estetik qarashlar, o‘rta asr mutafakkirlari, kasbiy-estetik tayyorgarlik, pedagogik meros.