Educational Yield Insights & Breakthroughs
EIYB (Educational Yield Insights & Breakthroughs) — har oy elektron shaklda chop etiladigan xalqaro ilmiy jurnal. Jurnal barcha yosh tadqiqotchilar, talabalar, magistrlar, professor-o'qituvchilar va doktorantlar uchun o'z ilmiy ishlarini ilmiy ma'lumotlar bazalariga integrasiya qilish uchun tashkil etilgan. Jurnalning asosiy maqsadi dunyoning turli burchaklaridagi tadqiqotchilarni birlashtirish, ilmiy manbalarni yaratish, turli innovasion faolligini yoritish. ISSN: 3060-4648 Govonomy №: 319860
KITOBXON NUTQINI RIVOJLANTIRISHDA NASRIY ASARLARNING O‘RNI
Ushbu maqolada oliy ta’lim jarayonida talabalar shaxsiy va ijtimoiy rivojlanishida zamonaviy pedagogik yondashuvlarning ahamiyati o‘rganiladi. Ta’limda innovatsion metodlardan foydalanish, talabalar mustaqil fikrlashini rivojlantirish, motivatsiyasini oshirish hamda kommunikativ kompetensiyalarni shakllantirish masalalari tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida kuzatuv, so‘rovnoma va pedagogik tajriba metodlaridan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, zamonaviy yondashuvlar asosida tashkil etilgan ta’lim jarayoni talabalar faolligi va bilim samaradorligini sezilarli darajada oshiradi.
pedagogika, zamonaviy ta’lim, shaxsiy rivojlanish, ijtimoiy rivojlanish, motivatsiya, mustaqil ta’lim, kompetensiya.
ЁШЛАР ВА ТЕРРОРИЗМ: ТАҲДИДЛАР ВА ҚАРШИ КУРАШ ЧОРАЛАРИ
Ушбу маколада ёшлар орасида экстремизмга карши иммунитетни шакллантириш борасида бугунги кунда килинган ишлар юзасидан илмий тахлил килинган ва муаллифлар томонидан илмий таклиф ва тавсиялар ишлаб чикилган.
Ёшлар, терроризм, экстремизм, наркотрафик, одам савдоси, давлат, жамият, сиёсий инсон хукуки.
MAKTAB BOSHLANGʻICH SINF OʻQUVCHILARIDA MUSIQIY-ESTETIK TARBIYANI TAKOMILLASHTIRISHNING SAMARALI METODLARI
Mazkur maqolada maktab boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida musiqiy-estetik tarbiyani takomillashtirishning samarali metodlari nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi shundan iboratki, bugungi ta’lim makonida san’at va musiqa bolalarning hissiy-intellektual rivoji, estetik didi, ijtimoiy moslashuvi va ijodiy fikrlashini shakllantirishning muhim omili sifatida qayta baholanmoqda, biroq maktab amaliyotida musiqiy-estetik tarbiya ko‘pincha qo‘shiq o‘rgatish yoki bayram tadbiri bilan cheklanib qolmoqda. UNESCOning madaniyat va san’at ta’limi bo‘yicha 2025 yilgi ramkaviy hujjatida san’at ta’limi ikki o‘lchamda tushuntiriladi: san’atni o‘rganish va san’at orqali o‘rganish; WAAE–UNESCO hamkorlikdagi 2023 yilgi hisobotida esa sifatli san’at ta’limi barcha o‘quvchilar va ayniqsa boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari tayyorgarligi uchun zarurligi ta’kidlanadi. Tizimli sharhlar musiqaning emotsional rivojlanish, harakat, ijodkorlik va motivatsiyaga ijobiy ta’sirini ko‘rsatadi, xususan musiqiy-harakatli pedagogika, ijodiy topshiriqlar, improvizatsiya, tinglash va tasviriy-refleksiv faoliyatlar boshlang‘ich maktab yoshida yuqori samaradorlikka ega ekani qayd etiladi. Tadqiqotning maqsadi boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida musiqiy-estetik tarbiyani takomillashtirishning samarali metodlarini ilmiy asoslash va ularni yaxlit metodik model sifatida taklif etishdan iborat. Tadqiqotda aksiologik, qiyosiy-tahliliy, kompetensiyaviy, germenevtik va konseptual modellashtirish yondashuvlari qo‘llanildi. Natijada musiqiy-estetik tarbiyani rivojlantirishning yetti metodik yo‘nalishi aniqlandi: faol tinglash, musiqiy-harakatli metod, qo‘shiq va xor faoliyati, improvizatsiya va kompozitsion topshiriqlar, Orff–Kodály–Dalcroze elementlari, fanlararo san’at integratsiyasi hamda refleksiv-estetik suhbat. Xulosa sifatida, musiqiy-estetik tarbiya mazmuni reproduktiv ijro bilan emas, balki bolada his etish, idrok qilish, ifodalash, baholash va yaratish qobiliyatlarini uyg‘un rivojlantirish bilan takomillashishi asoslandi.
musiqiy-estetik tarbiya, boshlang‘ich sinf, musiqa ta’limi, estetik did, faol tinglash, improvizatsiya, musiqiy-harakatli metod, Orff, Kodály, Dalcroze, ijodkorlik.
MUHANDISLIK GRAFIKASI FANLARINI O‘QITISH JARAYONIDA O‘QUVCHILARNING FAZOVIY TASAVVURINI RIVOJLANTIRISHNING DIDAKTIK MANBALARI VA NUQTALI PROYEKSIYALASH METODINING IMKONIYATLARI
Mazkur maqolada muhandislik grafikasi fanlarini o‘qitish jarayonida o‘quvchilarning fazoviy tasavvurini rivojlantirish muammosi nazariy, psixologik va metodik nuqtai nazardan tahlil qilinadi hamda ushbu jarayonni samarali tashkil etish uchun didaktik manbalar tizimi va nuqtali proyeksiyalash metodining ilmiy-amaliy imkoniyatlari yoritiladi. Muhandislik grafikasi nafaqat chiziqlar va shakllarni tasvirlashni o‘rgatuvchi fan, balki o‘quvchining uch o‘lchamli fikrlashi, predmetning ichki va tashqi tuzilishini tasavvur qila olishi, proyeksiyalar orasidagi bog‘lanishlarni anglay olishi, ko‘rinish, qirqim, kesim, aksonometriya va boshqa grafik shakllar o‘rtasida mantiqiy o‘tishlarni amalga oshira bilishini shakllantiruvchi kognitiv maydondir. Shu jihatdan qaralganda, muhandislik grafikasi darslarida fazoviy tasavvurni rivojlantirish alohida qo‘shimcha vazifa emas, balki mazkur fan mazmunining ichki yadrosi hisoblanadi. Maqolada fazoviy tasavvur rivojining grafik-belgili, predmetli-makonsimon, psixologik-kognitiv, nutqiy-analitik va faoliyatli-amaliy manbalari ajratib ko‘rsatiladi; ularning har biri o‘quvchi tafakkurini faollashtirishda o‘ziga xos didaktik vazifani bajarishi asoslab beriladi. Shuningdek, mualliflik yondashuvi sifatida tavsiya etilgan nuqtali proyeksiyalash metodi orqali o‘quvchining tayyor konturga ergashishidan ko‘ra, fazodagi tayanch nuqtalar, ularning frontal, gorizontal va profil tekisliklardagi o‘rni, nuqtalararo bog‘lanish, qirra va sirtlarning hosil bo‘lish jarayonini anglashiga tayanuvchi o‘qitish modeli taklif qilinadi. Tadqiqot natijasida fazoviy tasavvurni rivojlantirishning bosqichli metodik modeli, baholash mezonlari va topshiriqlar tizimini takomillashtirishga doir xulosalar shakllantirildi. Maqola muhandislik grafikasini o‘qitish metodikasini reproduktiv ko‘chirish amaliyotidan tafakkurni faollashtiruvchi, tasvirni mazmunga aylantiruvchi va grafik savodxonlikni kasbiy kompetensiyaga bog‘lovchi ta’lim texnologiyasi darajasiga ko‘tarish zarurligini ilmiy asoslaydi.
muhandislik grafikasi, fazoviy tasavvur, fazoviy tafakkur, proyeksiyalash, nuqtali proyeksiyalash, chizma geometriya, grafik savodxonlik, didaktik manbalar, STEM, psixologik asos, metodik model, aksonometriya
Megaloblastik anemiyalarda etiologik omillarni aniqlash va lobarator diognostikaning samaradorligi.
Ushbu maqolada megaloblastik anemiyalarning kelib chiqishiga sabab bo‘luvchi asosiy etiologik omillar va ularni aniqlashda qo‘llaniladigan laborator diagnostika usullari tahlil qilindi. Tadqiqot davomida vitamin B₁₂ va folat yetishmovchiligi, ovqatlanish buzilishlari, oshqozon-ichak tizimi kasalliklari hamda boshqa omillarning ahamiyati o‘rganildi. Shuningdek, qonning umumiy va biokimyoviy tahlillari, periferik qon surtmasi hamda suyak ko‘migi tekshiruvlarining diagnostik ahamiyati baholandi. Olingan natijalar megaloblastik anemiyalarni erta aniqlash va differensial diagnostika qilishda laborator ko‘rsatkichlarning muhim rol o‘ynashini ko‘rsatdi. Tadqiqot natijalari klinik amaliyotda to‘g‘ri tashxis qo‘yish va samarali davolash choralarini belgilashda muhim ahamiyatga ega.
Megaloblastik anemiya, vitamin B12 yetishmovchiligi, etiologiya, lobarator diognostika, gemotologik ko`rsatkichlar.
Sobirov Sardor Foziljon o`g`li,Bekova Nodira Bahodirovna
TEXNOLOGIYA FANINI STEM ELEMENTLARI BILAN INTEGRATSIYALASH ORQALI QIZ O‘QUVCHILARNING INNOVATSION TAFAKKURINI RIVOJLANTIRISH
Mazkur maqolada umumta’lim maktablarida Texnologiya fanini STEM elementlari bilan integratsiyalash orqali qiz o‘quvchilarning innovatsion tafakkurini rivojlantirishning ijtimoiy-pedagogik va metodik asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi qizlar va ayollarning STEM yo‘nalishlaridagi ishtiroki global miqyosda hanuz notekis saqlanib qolayotgani, innovatsion iqtisodiyot esa maktab bosqichidayoq qizlarda texnologik savodxonlik, dizayn tafakkuri, muammoni hal qilish, kreativlik va amaliy loyihalash ko‘nikmalarini rivojlantirishni talab etayotgani bilan belgilanadi. UNESCO STEM ta’limida gender tafovutining sabablarini ko‘rsatib bergan bo‘lsa, O‘zbekistondagi UNDP va UNICEF materiallari qizlarning STEMga qiziqishi, ijtimoiy tayanch, rol modellari, raqamli ko‘nikmalar va maktabdagi innovatsion muhit o‘rtasidagi bog‘liqlikni tasdiqlaydi; integratsiyalashgan STEM bo‘yicha sistematik sharhlar esa real muammolar, dizayn, tadqiqot, jamoaviy ish va fanlararo bog‘liqlikning o‘quv natijalarini kuchaytirishini ko‘rsatadi. Tadqiqotning maqsadi Texnologiya fanini STEM elementlari bilan integratsiyalashgan holda tashkil etish qiz o‘quvchilarda innovatsion tafakkurni qanday rivojlantirishini nazariy jihatdan asoslash va maktab amaliyoti uchun integrativ metodik model taklif qilishdan iborat. Tadqiqotda aksiologik, qiyosiy-tahliliy, kompetensiyaviy, dizayn-tafakkur va konseptual modellashtirish metodlaridan foydalanildi. Natijada innovatsion tafakkurni shakllantirishning olti tarkibli modeli ishlab chiqildi: motivatsion-qadriyatli yo‘naltirish, fanlararo integratsiya, muammoli-loyiha faoliyati, dizayn va prototiplash, raqamli texnologiyalar bilan boyitish hamda refleksiv baholash. Xulosa sifatida, Texnologiya fanining STEM bilan integratsiyasi qiz o‘quvchilar uchun nafaqat amaliy ko‘nikma, balki ijtimoiy ishonch, o‘z kuchiga ishonch, kasbiy tasavvur va innovatsion dunyoqarashni rivojlantiruvchi strategik pedagogik maydon ekani asoslandi
Texnologiya fani, STEM integratsiyasi, qiz o‘quvchilar, innovatsion tafakkur, dizayn tafakkuri, muammoli ta’lim, loyiha faoliyati, kreativlik, raqamli ko‘nikmalar, gender yondashuv.
O‘QUVCHILARNI KASBGA YO‘NALTIRISH ISHINING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK ASOSLARI
Ushbu maqolada umumiy o’rta ta’lim maktablarida o’quvchilarni kasb-hunarga yo’naltirishda texnologiya fani o’qituvchilari, maktab amaliyotchi pisixologlari, sinf rahbarlari va maktabning ma’naviy ma’rifiy ishlar bo’yicha direktor o’rinbosarlari ishtirokida hamkorlikda amalga oshiriladigan ishlar, sinfdan va maktabdan tashqari tadbirlarning ta’sirlari haqida fikrlar berilgan. Bundan tashqari o’quvchilarning kasb tanlashlariga ta’sir etuvchi omillar, ota-onalar, sinfdosh o’rtoqlari, yashab turgan muhiti va boshqa holatlarning ta’siri haqida ma’lumotlar berlgan.
umumiy o’rta ta’lim maktablari, maktab o’quvchilari, kasb tanlash, o’quvchi-yoshlarning kasb tanlashlari, bilim, ko’nikma va malakalar.
MODERN METHODS FOR THE TREATMENT OF SYSTEMIC SCLEROSIS: AN EVIDENCE-BASED REVIEW OF CONTEMPORARY THERAPEUTIC STRATEGIES
Systemic sclerosis is a severe multisystem autoimmune connective tissue disease characterized by immune dysregulation, vasculopathy, and progressive fibrosis of the skin and internal organs, and it remains one of the rheumatic diseases with the highest burden of morbidity and mortality. In recent years, the treatment paradigm for systemic sclerosis has shifted from predominantly symptomatic care toward an organ-targeted, risk-stratified, and increasingly evidence-based model supported by updated international recommendations. The objective of this review was to synthesize modern treatment approaches for systemic sclerosis with emphasis on interstitial lung disease, pulmonary arterial hypertension, vascular digital complications, skin fibrosis, renal crisis, and gastrointestinal involvement. A structured narrative review design was used, drawing primarily on updated EULAR recommendations for systemic sclerosis, ACR and CHEST guidance on screening, monitoring, and treatment of interstitial lung disease in systemic autoimmune rheumatic diseases, the ATS clinical practice guideline for systemic sclerosis-associated interstitial lung disease, ESC/ERS pulmonary hypertension guidance, pivotal randomized clinical trials, and current regulatory labeling for tocilizumab and nintedanib. The analysis shows that modern care is no longer based on a single best drug for all patients; rather, it requires early phenotyping, continuous monitoring, and coordinated multidisciplinary treatment. Mycophenolate has emerged as a central therapy for systemic sclerosis-associated interstitial lung disease, whereas cyclophosphamide, rituximab, tocilizumab, and nintedanib occupy important roles depending on inflammatory activity, fibrotic progression, tolerance, and treatment goals. For vascular disease, calcium channel blockers, phosphodiesterase-5 inhibitors, iloprost, and bosentan remain relevant, while pulmonary arterial hypertension is now approached with early combination therapy in appropriately selected patients. Scleroderma renal crisis still represents a medical emergency in which immediate angiotensin-converting enzyme inhibition is critical, and gastrointestinal disease requires aggressive supportive and pharmacologic management. High-intensity immunosuppression followed by autologous hematopoietic stem-cell transplantation has an established but highly selective role in early severe diffuse cutaneous disease with poor prognosis. Contemporary management therefore depends on rapid recognition of organ involvement, individualized sequencing of immunomodulatory and antifibrotic therapy, careful safety surveillance, and integration of rheumatology, pulmonology, cardiology, nephrology, gastroenterology, rehabilitation, and specialized nursing care.
systemic sclerosis, scleroderma, interstitial lung disease, pulmonary arterial hypertension, mycophenolate, rituximab, tocilizumab, nintedanib, stem-cell transplantation, evidence-based treatment
Practice-Oriented Dual Approach to Teaching English in Vocational Education Institutions
Ushbu maqolada kasb-hunar ta’limi muassasalarida ingliz tilini o‘qitishning amaliyotga yo‘naltirilgan dual yondashuvi nazariy va metodik jihatdan tahlil qilinadi. Mualliflik talqiniga ko‘ra, dual yondashuv ingliz tilini o‘qitishda ikki o‘zaro bog‘liq makonni birlashtiradi: birinchisi, ta’lim muassasasidagi maqsadli, tizimli va ehtiyojlarga asoslangan til tayyorlovini; ikkinchisi esa ishlab chiqarish, xizmat ko‘rsatish yoki kasbiy amaliyot muhiti bilan uzviy bog‘langan real kommunikativ vaziyatlarni. Maqolada Technical and Vocational Education and Training hamda work-based learning bo‘yicha zamonaviy xalqaro yondashuvlar, English for Specific Purposes nazariyasi, dual VET modellarining afzalliklari va kasbiy ingliz tilini o‘qitishdagi ehtiyojlar tahlili asosida ingliz tilini umumiy akademik predmet sifatida emas, balki kasbiy harakatning bir qismi sifatida loyihalash zarurligi asoslanadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, kasb-hunar ta’limidagi ingliz tili kurslari ko‘pincha ish joyidagi haqiqiy muloqot talablari bilan to‘liq mos kelmaydi; ayniqsa og‘zaki muloqot, tinglab tushunish, kasbiy janrlar, xizmat ko‘rsatish va xavfsizlik bo‘yicha kommunikativ vazifalar yetarli darajada integratsiyalanmaydi. Shu sababli maqolada amaliyotga yo‘naltirilgan dual modelning tarkibiy qismlari sifatida ehtiyojlar tahlili, modul asosidagi ESP mazmuni, sinf va ish joyi o‘rtasidagi vazifa uzviyligi, mentorlik, ko‘p manbali baholash va reflektiv til portfeli taklif etiladi. Xulosa sifatida, bunday yondashuv vocational education institutions talabalari uchun ingliz tilini o‘qitishni bozor talabi, kasbiy kommunikatsiya va ishga tayyorlik bilan bevosita bog‘laydi.
vocational education, dual approach, English for Specific Purposes, work-based learning, practice-oriented teaching, employability, communicative competence, vocational English, curriculum integration, workplace communication.
INGLIZ TILI TA’LIMIDA GENERATIV SUN’IY INTELLEKT VOSITALARIDAN FOYDALANISHNING AKADEMIK YOZUV KOMPETENSIYASIGA TA’SIRI
Mazkur maqolada ingliz tili ta’limida generativ sun’iy intellekt vositalaridan foydalanishning akademik yozuv kompetensiyasiga ta’siri nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi shundaki, so‘nggi yillarda oliy ta’lim muassasalarida ingliz tilida akademik yozuvni o‘rgatishda avtomatlashtirilgan fikr-mulohaza, sun’iy intellekt asosidagi tahrir, uslubiy tavsiya va individual yozma yo‘naltirish vositalaridan foydalanish keskin ortdi. Ishda generativ sun’iy intellektning yozuv jarayonidagi o‘rni, uning talabalar mustaqilligi, metakognitiv nazorati, fikrni mantiqiy tashkil etishi, leksik boylik, grammatik aniqlik va janrga moslikka ta’siri ochib beriladi. Shuningdek, AI vositalarining foydali jihatlari bilan birga, akademik halollik, mualliflik mas’uliyati, yuzaki tahrirga berilish, tayyor matnga qaramlik va tanqidiy tafakkurning susayishi kabi xavflari ham muhokama qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, generativ sun’iy intellektni to‘g‘ri metodik boshqaruv ostida qo‘llash ingliz tili o‘rganuvchilarining akademik yozuv kompetensiyasini kuchaytiradi, biroq u o‘qituvchi o‘rnini bosuvchi vosita emas, balki refleksiv, diagnostik va qo‘llab-quvvatlovchi raqamli yordamchi sifatida samarali ishlaydi.
generativ sun’iy intellekt, ingliz tili ta’limi, akademik yozuv, yozma fikr-mulohaza, AI feedback, metakognitsiya, akademik halollik, raqamli pedagogika, EFL, yozuv kompetensiyasi.
KORPUS LINGVISTIKASI ASOSIDA INGLIZ TILI O‘RGANUVCHILARINING LEKSIK KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY VA AMALIY ASOSLARI
Mazkur maqolada korpus lingvistikasi asosida ingliz tili o‘rganuvchilarining leksik kompetensiyasini rivojlantirishning nazariy va amaliy asoslari tahlil qilinadi. Bugungi ingliz tili ta’limida so‘z boyligini rivojlantirish faqat alohida birliklarni yodlash bilan emas, balki ularning real qo‘llanish chastotasi, kollokatsion xususiyati, janriy funksiyasi, diskursiv mosligi va kontekstual barqarorligini anglash bilan bog‘liq holda tushunilmoqda. Korpus yondashuvi aynan shu ehtiyojga javob beradi, chunki u til birliklarini sun’iy misollar emas, balki tabiiy qo‘llanish namunalari asosida o‘rganish imkonini yaratadi. Maqolada data-driven learning, corpus-based instruction, concordance bilan ishlash, kollokatsiya va formulaik birliklarni o‘rgatish, past va o‘rta til darajasidagi o‘rganuvchilar bilan korpusdan foydalanish masalalari muhokama qilinadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, korpus lingvistikasi leksik kompetensiyani chuqurlashtiradi, o‘quvchilarda til sezgirligi va mustaqil tahlil ko‘nikmasini rivojlantiradi, biroq uning samaradorligi o‘qituvchi tayyorgarligi, topshiriqning skaffoldlanganligi va korpus savodxonligi bilan chambarchas bog‘liq.
korpus lingvistikasi, data-driven learning, leksik kompetensiya, ingliz tili ta’limi, kollokatsiya, formulaik birliklar, concordance, korpusga asoslangan ta’lim, EFL, lug‘aviy rivojlanish.
SURUNKALI ESHAKEMNING KLINIK-IMMUNOLOGIK TAVSIFI
Eshakem - bu keng tarqalgan dermatologik kasallik (odamlarning 15-25 foizi uni hayotida kamida bir marta boshdan kechiradi). Asosiy mexanizm - gistaminni semiz hujayralardan chiqarish, ko’pincha idiopatik (surunkali shakldagi 70-95% holatlar) yoki autoimmün. Maqolada surunkali eshakemning klinik - immunologik xususiyatlarini tasdiqlovchi dalillar keltiriladi
angiotek, pufakcha, gistamin, immun javob.
MAKTAB O‘QUVCHILARIDA JISMONIY SIFATLAR (KUCH, TEZKORLIK, CHIDAMLILIK, EGILUVCHANLIK, CHAQQONLIK)NI TURLI METODLAR YORDAMIDA SHAKLLANTIRISH
Mazkur maqolada maktab o‘quvchilarida asosiy jismoniy sifatlar — kuch, tezkorlik, chidamlilik, egiluvchanlik va chaqqonlik — ni turli metodlar yordamida shakllantirishning nazariy, metodik va amaliy asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi shundaki, zamonaviy ta’lim muhitida bolalar va o‘smirlar orasida gipodinamiya, ekran qarshisida vaqtning ortishi, kundalik tabiiy harakat hajmining kamayishi hamda jismoniy tayyorgarlik ko‘rsatkichlarining notekis rivojlanishi kuzatilmoqda. Xalqaro tavsiyalarga ko‘ra, maktab yoshidagi bolalar kuniga kamida 60 daqiqa o‘rtacha va yuqori intensivlikdagi jismoniy faollik bilan shug‘ullanishi, shuningdek haftasiga kamida 3 kun mushak va suyak tizimini mustahkamlovchi yuklamalarni bajarishi lozim. Maqolada jismoniy sifatlarni shakllantirishda o‘yin, takroriy, aylanma mashg‘ulot, interval, musobaqa, kompleks va differensial yondashuvlarning samaradorligi yoritiladi. Tahlil natijalariga ko‘ra, kuchni rivojlantirishda nazoratli qarshilik mashqlari, tana og‘irligiga asoslangan mashqlar va aylanma metod; tezkorlikni rivojlantirishda qisqa masofali maksimal yugurishlar, reaksiya mashqlari va plyometrik topshiriqlar; chidamlilikni shakllantirishda uzluksiz, interval va o‘yinli aerob yuklamalar; egiluvchanlikni oshirishda dinamik va statik stretching; chaqqonlikni rivojlantirishda esa yo‘nalishni tez o‘zgartirish, koordinatsion va reaktiv topshiriqlar yuqori samaradorlik ko‘rsatadi. Xulosa sifatida, maktab jismoniy tarbiya tizimida jismoniy sifatlarni alohida emas, balki o‘zaro bog‘liq funksional kompleks sifatida rivojlantirish, yuklamani yosh, tayyorgarlik darajasi va sog‘liq holatiga mos individuallashtirish hamda dars, tanaffus, sinfdan tashqari mashg‘ulot va maktab muhitini yagona harakatli makon sifatida tashkil etish eng maqbul yo‘l ekani asoslab beriladi.
maktab o‘quvchilari, jismoniy sifatlar, kuch, tezkorlik, chidamlilik, egiluvchanlik, chaqqonlik, jismoniy tarbiya, aylanma metod, interval metod, o‘yin metodi, differensial yondashuv.
КИБЕРМАКОНДА СОДИР ЭТИЛАДИГАН МУЛКИЙ ЖИНОЯТЛАРНИНГ КРИМИНОЛОГИК ТАВСИФИ: КИБЕРЎҒРИЛИК ВА КИБЕРФИРИБГАРЛИК МИСОЛИДА
Мақолада кибермаконда содир этиладиган мулкий жиноятлар, хусусан киберўғрилик ва киберфирибгарликнинг криминологик хусусиятлари тизимли таҳлил қилинади. Кибержиноятчиликка нисбатан дуалистик ёндашув доирасида ахборот технологиялари “восита” сифатида қўлланилганда анъанавий мулкий жиноятлар конструкцияси рақамли муҳитга мослашаётгани асосланади. Тадқиқотда жиноят предметининг рақамли активлар ва электрон пул маблағлари томон трансформацияланиши, жиноят содир этишнинг масофавийлиги ва анонимлиги, фош этиш мураккаблиги ҳамда латентлик даражасининг юқорилиги каби омиллар ёритилади. Шунингдек, киберўғриликда ноқонуний кириш (hacking) элементлари, киберфирибгарликда эса ижтимоий муҳандислик (social engineering) усулларининг устуворлиги криминологик мезонлар асосида фарқланади. Мақола хулосалари профилактика механизмларини такомиллаштириш ва ҳуқуқий таърифларни замонавий рақамли муносабатларга мослаштириш заруратини кўрсатади.
кибермакон; мулкий жиноятлар; киберўғрилик; киберфирибгарлик; рақамли активлар; электрон пул маблағлари; ноқонуний кириш (hacking); ижтимоий муҳандислик; виктимологик омиллар; латентлик; профилактика
HANAFIY MAZHABI RIVOJIDA MARKAZIY OSIYO FAQIHLARINING ROLI VA HISSASI
Mazkur ilmiy maqolada hanafiy mazhabining shakllanishi, rivojlanishi va keng hududlarga tarqalish jarayonida Markaziy Osiyo faqihlarining tutgan o‘rni va ilmiy merosi kompleks tarzda tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida Movarounnahr hududida yetishib chiqqan yirik ulamolar, xususan, Burhoniddin Marg‘inoniy, Abu Mansur Moturidiy, Abu Bakr Samarqandiy, Alouddin Kasaniy kabi mutafakkirlarning fiqh ilmidagi hissasi, ularning hanafiylikni nazariy va amaliy jihatdan boyitishdagi xizmatlari ochib beriladi. Maqolada, shuningdek, hanafiy mazhabining ijtimoiy-huquqiy tizim sifatida shakllanishida Markaziy Osiyo ilmiy maktablarining ta’siri, ularning metodologik yondashuvlari va ijtihod an’analari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, Markaziy Osiyo faqihlari hanafiy mazhabini nafaqat saqlab qolgan, balki uni mukammal huquqiy tizim darajasiga olib chiqqan. Mazkur ilmiy ish zamonaviy islom huquqi tadqiqotlarida muhim nazariy va amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, hanafiylik merosini chuqurroq o‘rganish uchun ilmiy asos yaratadi.
Hanafiy mazhabi, Movarounnahr, fiqh, ijtihod, faqihlar, islom huquqi, Marg‘inoniy, Moturidiy, Samarqandiy, Kasaniy, Markaziy Osiyo, ilmiy maktab, fatvo, usul al-fiqh
NAZAR ESHONQUL HIKOYALARIDA TARIXIY VOQELIK VA BADIIY SEMANTIKA: AFSONA, RIVOYAT VA RAMZLAR POETIKASI
Mazkur maqolada Nazar Eshonqul hikoyalarida tarixiy voqelikning afsona, rivoyat va ramzlar orqali badiiy semantikaga aylanishi tadqiq etiladi. Maqsad yozuvchi hikoyachiligida o‘tmishning bevosita voqea sifatida emas, yashirin ma’no, mifopoetik qatlam va predmetlashgan belgi ko‘rinishida qanday ifodalanishini aniqlashdan iborat. Tahlil shuni ko‘rsatadiki, adib hikoyalarida afsona va rivoyat tayyor folklor unsuri sifatida emas, balki tarixiy xotirani chuqurlashtiruvchi ichki struktura vazifasini bajaradi. Ramzlar esa o‘tmishning nomlanmay qolgan qatlamlarini ifodalovchi semantik markazlarga aylanadi
Nazar Eshonqul, hikoya poetikasi, tarixiy semantika, afsona, rivoyat, ramz, mifopoetika, xotira poetikasi.
CHIZMACHILIK VA TEXNIK RASMNING TEXNOLOGIYA FANIDAGI O‘RNI
Ushbu maqolada chizmachilik va texnik rasmning texnologiya fanidagi o‘rni, ahamiyati va o‘quv jarayonidagi funksiyalari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Texnologiya fanida chizmachilik va texnik rasm o‘quvchilarga texnik ob’ektlarni vizual tarzda ifodalash, loyihalashtirish va ishlab chiqarish jarayonlarini tushunishda muhim vosita sifatida xizmat qiladi. Maqolada chizmachilik va texnik rasmning metodik jihatlari, o‘quv jarayonida qo‘llanilishi, ishlab chiqarish va sanoat amaliyotidagi roli, shuningdek, zamonaviy texnologiyalar yordamida ushbu bilimlarni o‘rgatish usullari batafsil ko‘rib chiqiladi.
chizmachilik, texnik rasm, texnologiya fanlari, loyihalashtirish, texnik tasvir, ishlab chiqarish jarayoni, vizual ifodalash, CAD tizimlari, 3D vizualizatsiya, zamonaviy texnologiyalar.
RAQAMLI AVLODNI MEHNATGA O‘RGATISHDA MOTIVATSIYA MUAMMOLARI VA ULARNI BARTARAF ETISH YO‘LLARI
Mazkur ilmiy maqolada raqamli avlodni mehnatga o‘rgatish jarayonida yuzaga kelayotgan motivatsiya muammolari har tomonlama tahlil qilingan. Tadqiqot davomida o‘quvchilarning mehnatga bo‘lgan munosabatiga ta’sir etuvchi ijtimoiy, psixologik va pedagogik omillar aniqlanib, ularning o‘zaro aloqadorligi ilmiy asosda yoritilgan. Shuningdek, zamonaviy ta’lim tizimi sharoitida o‘quvchilarning mehnatga bo‘lgan qiziqishini oshirishga xizmat qiluvchi innovatsion pedagogik texnologiyalar, interfaol metodlar va amaliy yondashuvlar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari asosida muammoni bartaraf etishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalar berilgan.
Raqamli avlod, mehnat tarbiyasi, motivatsiya, ichki motivatsiya, tashqi motivatsiya, pedagogik texnologiyalar, interfaol metodlar, loyiha asosida o‘qitish, gamifikatsiya, kasbiy kompetensiya
Aktyorlik san’atida Sahna nutqi fanining ahamiyati.
Aktyorlik san’atida sahna nutqi fanining ahamiyati, aktyorlar uchun nutqni to‘g‘ri va ta’sirli ifodalashda muhim rol o‘ynaydi. Ushbu maqolada sahna nutqi fanining asosiy jihatlari va uning aktyorlik faoliyatiga ta’siri tahlil qilinadi
aktyorlik, sahna nutqi, ifoda, san’at, ta’sir.
YUNON-RUM KURASHCHILARNING KOORDINATSION QOBILIYATLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur maqolada yunon-rum kurashi bilan shug‘ullanuvchi sportchilarning koordinatsion qobiliyatlarini takomillashtirishning nazariy va amaliy jihatlari keng yoritilgan. Xususan, sportchilarda muvozanatni saqlash, harakatlarni aniqlik bilan bajarish, tezkor reaktsiya ko‘rsatish hamda murakkab texnik usullarni samarali qo‘llashda koordinatsion qobiliyatlarning o‘rni va ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, koordinatsion qobiliyatlarning asosiy turlari — muvozanat, fazoviy yo‘nalishni aniqlash, ritmni his qilish, harakatlarni differensiallash va moslashuvchanlik kabi jihatlar alohida ko‘rib chiqilgan. Ularni rivojlantirishga qaratilgan maxsus mashqlar tizimi, trening uslublari va pedagogik yondashuvlar ilmiy manbalar asosida bayon etilgan.
koordinatsion qobiliyatlar, yunon-rum kurashi, sport tayyorgarligi, muvozanat, fazoviy yo‘nalish, harakat aniqligi, tezkor reaktsiya, ritm hissi, differensiallash qobiliyati, moslashuvchanlik, texnik-taktik tayyorgarlik, maxsus mashqlar, sport pedagogikasi, individual yondashuv, trening jarayoni
NAZAR ESHONQUL NASRIDA TARIXIY VOQELIK VA MODERNISTIK BADIIY TAFAKKUR: QISSALAR POETIKASI, XRONOTOP VA TARIXIY XOTIRA
Ushbu maqolada Nazar Eshonqul qissalarida tarixiy voqelikning badiiy talqini modernistik poetika bilan uzviy bog‘liqlikda o‘rganiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi yozuvchi nasrida tarixiy xotira, davr ruhiyati, xronotop va syujet yaxlitligi qanday badiiy mexanizmlar orqali shakllanishini aniqlashdan iborat. Tahlil shuni ko‘rsatadiki, adib tarixni tayyor faktlar yig‘indisi sifatida emas, balki inson ongida, xotirasida va ichki iztirobida qayta tiriladigan murakkab ma’naviy tajriba sifatida tasvirlaydi. Shu bois qissalarda tarixiylik voqealar sanog‘i bilan emas, makon-zamonning ramziy bosimi, ruhiy sinish, sukut, travmatik xotira va fragmentar syujet qurilishi orqali namoyon bo‘ladi.
Nazar Eshonqul, tarixiy voqelik, qissa poetikasi, modernizm, xronotop, milliy xotira, syujet yaxlitligi, ruhiy travma.
RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA SANOAT TARMOQLARIDA MEHNAT UNUMDORLIGINI OSHIRISH MEXANIZMLARI
Mazkur ilmiy maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida sanoat tarmoqlarida mehnat unumdorligini oshirishning nazariy-uslubiy asoslari hamda amaliy jihatlari kompleks tarzda tadqiq etilgan. Tadqiqotning dolzarbligi global iqtisodiy transformatsiya jarayonlarida ishlab chiqarish samaradorligini oshirishning yangi omillari, xususan raqamli texnologiyalar ta’sirini chuqur o‘rganish zarurati bilan belgilanadi. Ishda Industry 4.0 konsepsiyasi doirasida sun’iy intellekt, Internet of Things (IoT), Big Data, avtomatlashtirish va Building Information Modeling (BIM) texnologiyalarining sanoat tarmoqlarida mehnat unumdorligiga ta’siri tahlil qilingan. Tadqiqot metodologiyasi sifatida tizimli tahlil, taqqoslash, statistik baholash hamda ilmiy umumlashtirish usullaridan foydalanilgan. Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, raqamli texnologiyalarni ishlab chiqarishga joriy etish natijasida mehnat unumdorligi o‘rtacha 25–40 foizga oshadi, ishlab chiqarish xarajatlari kamayadi va resurslardan foydalanish samaradorligi ortadi. Shu bilan birga, O‘zbekiston sanoat tarmoqlarida raqamli transformatsiya jarayonini sekinlashtirayotgan asosiy muammolar – infratuzilmaning yetarli darajada rivojlanmaganligi, malakali kadrlar yetishmasligi va innovatsion faoliyatning sustligi aniqlangan. Tadqiqot yakunida sanoatda mehnat unumdorligini oshirishning kompleks mexanizmlari taklif etilgan bo‘lib, ular raqamli texnologiyalarni keng joriy etish, kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish hamda ilm-fan va ishlab chiqarish integratsiyasini kuchaytirishga qaratilgan.
raqamli iqtisodiyot, mehnat unumdorligi, sanoat tarmoqlari, Industry 4.0, avtomatlashtirish, IoT, BIM, Big Data, innovatsion rivojlanish
TASVIRIY SAN’AT TA’LIMIDA VIZUAL SAVODXONLIK VA IJODIY TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISHNING ILMIY-METODIK ASOSLARI
Mazkur maqolada tasviriy san’at ta’limining zamonaviy ta’lim tizimidagi o‘rni, ayniqsa vizual savodxonlik, ijodiy tafakkur, tanqidiy fikrlash, estetik did va madaniy identifikatsiyani shakllantirishdagi ilmiy-metodik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi tasviriy san’atni faqat amaliy tasvir yaratish yoki estetik mashg‘ulot sifatida emas, balki shaxsning ko‘p qirrali intellektual, emotsional va ijtimoiy rivojlanishini ta’minlaydigan kompleks pedagogik maydon sifatida asoslashdan iborat. Ishda UNESCOning madaniyat va san’at ta’limi bo‘yicha zamonaviy ramkaviy hujjatlari, OECDning ijodiy va tanqidiy fikrlashni o‘qitish hamda baholashga doir yondashuvlari, shuningdek tasviriy san’at sohasining vizual ifoda, madaniy narrativ, innovatsion tafakkur va ijodiy iqtisodiyot bilan bog‘liqligiga oid nazariy qarashlar tizimlashtirildi. Metodologik jihatdan konseptual tahlil, qiyosiy sharh, normativ talqin va didaktik sintez usullaridan foydalanildi. Tadqiqot natijalarida tasviriy san’at ta’limi o‘quvchilarda kuzatuvchanlik, kompozitsion tafakkur, semantik ko‘rish, ramziy talqin, g‘oya ishlab chiqish, vizual argumentatsiya va refleksiv baholash ko‘nikmalarini rivojlantirishi ko‘rsatildi. Shu bilan birga, o‘qitish jarayonida reproduktiv topshiriqlarga ortiqcha tayanish, baholash mezonlarining noaniqligi, o‘qituvchi tayyorgarligining notekisligi, raqamli vizual muhitning tez o‘zgarishi hamda ta’lim va madaniyat siyosati o‘rtasidagi uzilish kabi muammolar ham ochib berildi. Maqolada tasviriy san’at ta’limi samaradorligini oshirish uchun vizual savodxonlikka asoslangan kompetensiyaviy model, jarayon va natijani birgalikda baholash, fanlararo integratsiya, analog va raqamli ijod vositalarining muvozanatli qo‘llanilishi hamda o‘quvchini “tasvir yaratuvchi” bilan birga “tasvirni o‘quvchi va talqin qiluvchi” subyekt sifatida shakllantirish zarurligi asoslab beriladi. UNESCOning 2024-yilgi Culture and Arts Education ramkasi san’at ta’limini “about, with and through the arts” tamoyili asosida, ya’ni san’at haqida, san’at yordamida va san’at orqali o‘qitish sifatida talqin qiladi; unda san’at ta’limi sifatli, inklyuziv va adolatli ta’limning tarkibiy qismi ekani qayd etilgan. OECD esa ijodiy fikrlashni original va samarali g‘oyalarning paydo bo‘lishi, ularni baholash va takomillashtirishga olib keladigan tafakkur sifatida izohlaydi; bu esa tasviriy san’at darsining “rasm chizish”dan ko‘ra ancha keng intellektual maydon ekanini ko‘rsatadi.
tasviriy san’at, san’at ta’limi, vizual savodxonlik, ijodiy tafakkur, tanqidiy fikrlash, estetik tarbiya, kompozitsiya, vizual argumentatsiya, madaniy identifikatsiya, pedagogika.
MUHANDISLIK GRAFIKASI FANLARNING BOSHQA FANLAR BILAN ALOQASI (UMUMIYLIGI, XUSUSIYLIGI) NING BIRGA O‘RGANILISHI
Mazkur maqolada muhandislik grafikasi fanining boshqa fanlar bilan o‘zaro bog‘liqligi, xususan uning umumiy va xususiy tomonlarini birgalikda o‘rganishning ilmiy-metodik asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi muhandislik grafikasini alohida, tor chizma fanigina emas, balki matematika, geometriya, fizika, mexanika, materialshunoslik, mashinasozlik, arxitektura, qurilish, geodeziya, informatika, CAD/BIM texnologiyalari va loyiha faoliyati bilan uzviy bog‘langan integrativ bilim sohasi sifatida asoslashdan iborat. Maqolada muhandislik grafikasi bir tomondan barcha muhandislik yo‘nalishlari uchun umumiy bo‘lgan vizual-axborot tili, ikkinchi tomondan esa muayyan sohalarda o‘ziga xos standart, usul va tasvirlash talablariga ega bo‘lgan xususiy fan sifatida talqin qilinadi. Muhandislik ta’limi bo‘yicha zamonaviy xalqaro yondashuvlar, muhandislik dizayni va kommunikatsiya talablari, STEM integratsiyasi bo‘yicha konseptual yondashuvlar, texnik hujjatlashtirish standartlari hamda model-based engineering muhitidagi yangi amaliyotlar muhandislik grafikasining o‘quv rejasidagi markaziy o‘rnini tasdiqlaydi. Tadqiqot natijalarida muhandislik grafikasi fazoviy tafakkur, vizual savodxonlik, texnik muloqot, analitik fikrlash va loyihaviy kompetensiyalarni shakllantirishda tayanch fan ekani, uni boshqa fanlardan ajratib o‘qitish esa bilimlar parchalanishiga, fanlararo transferning sustlashishiga va professional tayyorgarlik sifatining pasayishiga olib kelishi ko‘rsatildi. Shu asosda muhandislik grafikasini integrallashgan, bosqichma-bosqich va amaliy loyiha faoliyati bilan bog‘langan holda o‘qitish zarurligi asoslab beriladi.
Muhandislik grafikasi, fanlararo integratsiya, umumiylik, xususiylik, chizma geometriya, fazoviy tafakkur, vizual savodxonlik, texnik kommunikatsiya, CAD, BIM, STEM, loyiha faoliyati.
INFORMATIKA TA’LIMIDA SUN’IY INTELLEKT VA RAQAMLI PEDAGOGIKA INTEGRATSIYASINING ILMIY-METODIK ASOSLARI
Mazkur maqolada informatika ta’limi va pedagogika fanlari kesishmasida shakllanayotgan yangi didaktik paradigma tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi informatika fanini o‘qitishda sun’iy intellektga asoslangan vositalar, raqamli platformalar, adaptiv ta’lim texnologiyalari va autentik baholash mexanizmlarining pedagogik imkoniyatlarini ochib berishdan iborat. Ishda zamonaviy ta’lim tizimida o‘qituvchi rolining “axborot uzatuvchi”dan “o‘quv jarayonini loyihalovchi va boshqaruvchi”ga aylanishi, talabaning esa passiv qabul qiluvchidan faol yaratuvchi, tahlilchi va algoritmik fikrlovchi subyekt sifatida shakllanishi ko‘rsatib beriladi. Tadqiqot metodologiyasi sifatida konseptual tahlil, normativ-huquqiy hujjatlar sharhi, xalqaro tavsiyalarni pedagogik interpretatsiya qilish, hamda informatika ta’limida qo‘llanilayotgan raqamli amaliyotlarni qiyosiy tahlil qilish usullaridan foydalanildi. Natijalarda sun’iy intellekt vositalarining o‘quv mazmunini shaxsiylashtirish, differensial topshiriqlar yaratish, teskari aloqa tezligini oshirish, o‘quvchilar va talabalarning muammo yechish, refleksiya, kodlash va ma’lumotlar bilan ishlash kompetensiyalarini rivojlantirishdagi imkoniyatlari yoritildi. Shu bilan birga, akademik halollik, ma’lumotlar xavfsizligi, algoritmik tarafkashlik, raqamli tengsizlik va o‘qituvchilarning metodik tayyorgarligi bilan bog‘liq xatarlar ham tahlil qilindi. Maqolada informatika ta’limining samaradorligini oshirish uchun “inson markazli raqamli pedagogika”, “nazorat qilinadigan AI integratsiyasi”, “bosqichli kompetensiya modeli” va “jarayon hamda natijani birgalikda baholash” tamoyillari taklif etiladi.
informatika ta’limi, pedagogika, sun’iy intellekt, raqamli pedagogika, adaptiv ta’lim, algoritmik fikrlash, raqamli kompetensiya, autentik baholash, akademik halollik, o‘quv dizayni.
Abdullo Oripov she’riyatida xalq og‘zaki ijodining o‘rni va mumtoz ananalar sintezi
Ushbu maqolada O‘zbekiston Qahramoni, xalq shoiri Abdulla Oripov ijodida xalq og‘zaki ijodi an’analari, xususan, maqol va iboralarning badiiy transformatsiyasi lingvopoetik va kognitiv jihatdan tadqiq etilgan. Tadqiqotning dolzarbligi shoirning individual-mental olamida xalq donishmandligining shunchaki iqtibos emas, balki tizimli qayta ishlangan lirik konsept sifatida namoyon bo‘lishi bilan belgilangan. Maqolada shoirning “O‘zbekiston”, “Onajon”, “Hikmat nimaligini tushunmas bola” kabi asarlari misolida paremiologik birliklarning dekonstruksiya, reinterpretatsiya va sintez bosqichlari tahlil qilingan. Shuningdek, Abdulla Oripovning “mental portreti” tushunchasiga alohida to‘xtalib o‘tilgan bo‘lib, unda milliy kodlar - andisha, shukronalik, mehr-oqibat kabi tushunchalarning tildagi in’ikosi ochib berilagan. Muallif shoirning irsoli masal san’atiga yangicha yondashuvini, ya’ni xalqona soddalik bilan mumtoz falsafiylikning organik sintezini dalillangan hamda Abdulla Oripov xalq maqollarini intellektualizatsiya qilish orqali o‘zbek she’riyatida milliy tafakkurning yangi badiiy modelini yaratganligi keltirib o‘tilgan.
Abdulla Oripov, paremiya, folklorizm, mental portret, lingvokognitiv tahlil, irsoli masal, transformatsiya, milliy kod, dekonstruksiya, badiiy tafakkur.
Comparative Cognitive-Semantic Study of Verbs of Movement in English and Russian
This article presents a comparative cognitive-semantic analysis of verbs of movement in English and Russian. The study focuses on the structural, semantic, and cognitive differences between the two languages, particularly in the use of verbs such as идти–ходить and ехать–ездить and their English equivalents to go, to walk, to ride, and to drive. The research examines how meanings are structured, extended, and interpreted within each language system. Special attention is given to the role of polysemy, aspect, and directionality, as well as to the interaction between language and cognition. The findings demonstrate that differences in verb semantics reflect broader distinctions in how speakers of English and Russian conceptualize motion and spatial relations.
verbs of motion, comparative linguistics, cognitive semantics, polysemy, aspect, directionality, lexical system
MAKTAB FIZIKA FANINI O'QITISHDA ZAMONAVIY MULTIMEDIA VOSITALARIDAN FOYDALANISH
Ushbu maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablarida fizika fanini o‘qitish samaradorligini oshirishda zamonaviy multimedia texnologiyalarining o‘rni, ularning ilmiy-pedagogik asoslari va dars jarayoniga tatbiq etish usullari tahlil qilinadi. Vizuallashtirishning o‘quvchilar kognitiv faoliyatiga ta’siri nazariy jihatdan asoslanadi.
multimedia, vizuallashtirish, virtual laboratoriya, interaktivlik, fizik model, didaktik tamoyil, kognitiv faollik.
VIRTUAL VA RAQAMLI TA’LIM MUHITLARINING INGLIZ TILINI O‘QITISHDAGI IMKONIYATLARI
Mazkur maqolada virtual va raqamli ta’lim muhitlarining ingliz tilini o‘qitishdagi o‘rni, pedagogik imkoniyatlari hamda ularning o‘quvchilarning til ko‘nikmalarini rivojlantirishga ta’siri ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi virtual (VR/AR) va raqamli (LMS, mobil ilovalar) muhitlarning ingliz tilini samarali o‘rgatishdagi rolini aniqlashdan iborat. Tadqiqotda nazariy tahlil, qiyosiy yondashuv va pedagogik kuzatuv metodlari qo‘llanildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, virtual muhitlar immersiv va kommunikativ tajriba yaratadi, raqamli muhitlar esa individual va uzluksiz ta’limni ta’minlaydi.
virtual muhit, raqamli ta’lim, ingliz tili, VR, AR, LMS, kommunikativ metod
ОДИЛ ЁҚУБОВ ҚИССАЛАРИДА БАДИИЙ КОНФЛИКТ ВА ХАРАКТЕР КОЦЕПЦИЯСИ
Мазкур мақолада таниқли адиб Одил Ёқубов қиссаларида бадиий конфликтнинг турлари ва уларнинг қаҳрамон характерини очиб беришдаги аҳамияти назарий ҳамда таҳлилий жиҳатдан тадқиқ этилган. Адибнинг “Муқаддас”, “Матлуба”, “Биллур қандиллар” каби асарлари мисолида ижтимоий, характерлараро ва психологик зиддиятларнинг ўзаро боғлиқлигини илмий асослаб беради. Қиссалардаги ички коллизиялар ва руҳий изтироблар инсон маънавиятини ифодаловчи асосий поэтик омил сифатида талқин қилинган
Одил Ёқубов, бадиий конфликт, характер концепцияси, ички коллизия, психологик таҳлил, сюжет динамикаси, маънавий қашшоқлик, ижтимоий зиддият, индивидуал нутқ, эстетик таъсир.