INGLIZ VA O‘ZBEK ERTAKLARIDA “HURMAT” KATEGORIYASINING SEMANTIK VA PRAGMATIK ASOSLARI
Keywords:
hurmat kategoriyasi, ertak matni, lingvistik tahlil, semantika, pragmatika, ingliz ertaklari, o‘zbek ertaklari, nutqiy formulalar.Abstract
Mazkur ilmiy maqolada ingliz va o‘zbek ertaklarida “hurmat” kategoriyasining lingvistik tabiatini aniqlash masalasi qiyosiy-semantik va pragmatik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotda hurmat tushunchasi faqat axloqiy yoki madaniy qadriyat sifatida emas, balki til orqali muntazam ifodalanadigan, nutqiy vaziyatga bog‘liq holda turli shakllarda namoyon bo‘ladigan murakkab lingvistik kategoriya sifatida talqin qilinadi. Muallif ingliz va o‘zbek ertak matnlarini o‘rganish jarayonida hurmatning leksik birliklar, murojaat shakllari, fe’l zamonlari va nutqiy formulalar orqali qanday ifodalanishini aniqlashga e’tibor qaratadi. Maqolada “hurmat” kategoriyasining pragmatik funksiyasi, ya’ni qahramonlar o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga solishdagi roli alohida yoritiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, har ikki til ertaklarida hurmat umumiy insoniy qadriyat sifatida namoyon bo‘lsa-da, uning lingvistik ifodalanish vositalari va semantik urg‘ulari milliy tafakkur bilan chambarchas bog‘liq.
Downloads
References
1. Leech, G. (2014). The pragmatics of politeness. Oxford: Oxford University Press.
2. Rahimov, S. (2016). O‘zbek xalq ertaklarida axloqiy qadriyatlar va ularning til orqali ifodalanishi. O‘zbek tili va adabiyoti, 3, 45–52.
3. Searle, J. R. (1969). Speech acts: An essay in the philosophy of language. Cambridge: Cambridge University Press.
4. Tannen, D. (2005). Conversational style: Analyzing talk among friends. Oxford: Oxford University Press.
5. To‘xtaboyev, X. (2018). Ertak diskursining lingvomadaniy xususiyatlari. Filologiya masalalari, 2, 61–68.
6. Yule, G. (1996). Pragmatics. Oxford: Oxford University Press.
7. Zohidov, A. (2020). Nutq madaniyatida hurmat va muloyimlik kategoriyalari. Til va jamiyat, 1, 33–41.
