Raqamli dastur bilan boshqriladigan veritkal frezalash stanogining yuritmalarini takomillashtirish

Authors

  • Mirzayev N N PhD, dotsent Author
  • Abdumalikov Oybek Azizjon oʻgʻli 1-kurs magistr 67M-25 guruh Mashinasozlik texnologiyasi mutaxassisligi Mehanika muhandisligi fakulteti Author

Keywords:

CNC frezalash stanogi, yuritma tizimi, yopiq halqali nazorat, raqamli servo motor, to‘g‘ridan-to‘g‘ri haydash, aqlli boshqaruv algoritmi, aniklik, statik va dinamik qattiqlik, sanoat 4.0, avtomatlashtirish.

Abstract

Ushbu ilmiy maqolada raqamli dastur bilan boshqariladigan (CNC) vertikal frezalash stanoglarining asosiy tarkibiy qismi bo‘lgan yuritmalar (drive systems) ning takomillashtirish yo‘llari kompleks tahlii qilinadi. Zamonaviy ishlab chiqarishning yuqori aniqlik, tezkorlik, samaradorlik va moslashuvchanlik talablari an'anaviy yuritma tizimlarining imkoniyatlari chegarasidan ancha tashqariga chiqqan. Tadqiqotning asosiy maqsadi vertikal frezalash stanoglarining yuritma tizimlarini yopiq halqali raqamli servo motorlar, to‘g‘ridan-to‘g‘ri haydash (direct-drive) texnologiyalari, aqlli boshqaruv algoritmlari va sanoat 4.0 tamoyillari asosida takomillashtirishning nazariy asoslarini va amaliy metodologiyasini ishlab chiqishdir. Maqolada dastgohning dinamik va statik tashqi yuklarga bardosh bera olish gobiliyatini (egiluvchanlik va tebranishlarning kamayishi) oshirish, energiya samaradorligini yaxshilash, o‘lchov aniqligini oshirish va tizimning diagnostika qilish gobiliyatini rivojlantirish yo‘nalishlari chuqur o‘rganilgan. Taklif etilgan yechimlar eksperimental sinovlar asosida tasdiqlangan bo‘lib, ular asbobning ishlash muddatini 25-30% ga oshirish, sirt pürüzlülüğü (Ra) parametrini 0,2 mkm gacha kamaytirish va energiya sarfini 15-20% ga qisqartirish imkonini beradi. Xulosa qilib aytganda, yuritmalarni takomillashtirish nafaqat yakka dastgohning ishlash ko‘rsatkichlarini oshiradi, balki butun ishlab chiqarish liniyasining raqamlashtirilishi va avtomatlashtirilishiga asos bo‘lib xizmat qiladi.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. CENTROID CNC. Centroid Allin1DC CNC controller for Milling Machines. Centroidcnc.com. https://www.centroidcnc.com/centroid_diy/allin1dc_cnc_controller.html

2. Monaghan, J. (2025, Avgust 14). Top Features to Look for in a Modern CNC Milling Machine. Campro-USA. https://www.campro-usa.com/post/top-features-to-look-for-in-a-modern-cnc-milling-machine

3. Lee, D. (2024). What Makes CNC Milling Machines the Future of Modern Manufacturing in 2024? Hotean. https://hotean.com/blogs/hotean-blog/what-makes-cnc-milling-machines-the-future-of-modern-manufacturing-in-2024

4. EMCO. Software for Industrial Training. Emco-world.com. https://www.emco-world.com/en/products/industrial-training/softwarecontrols.html

5. B&G Manufacturing. Advancements and Trends in Multi-Axis CNC Machining. Bgmfg.com. https://bgmfg.com/advancements-and-trends-in-multi-axis-cnc-machining/

6. Tengzhou Topway Machinery Co., Ltd. Vertikal CNC torna mashinasi. Srcyrl.topwaymc.com. https://srcyrl.topwaymc.com/cnc-lathe-machine/vertical-cnc-lathe-machine/

7. MakerVerse. (n.d.). 10 Big Benefits of CNC Milling. Makerverse.com. https://www.makerverse.com/resources/cnc-machining-guides/10-big-benefits-of-cnc-milling/

8. Altintas, Y. (2012). Manufacturing Automation: Metal Cutting Mechanics, Machine Tool Vibrations, and CNC Design (2nd ed.). Cambridge University Press.

9. Erkorkmaz, K., & Altintas, Y. (2001). High speed contouring control design and adaptive feedrate planning for 5-axis machining. International Journal of Machine Tools and Manufacture, 41(11), 1637-1658.

10. Siemens AG. (2023). SINUMERIK 840D sl: Function Manual for Advanced CNC Programming. Siemens.

11. ISO 230-1:2012. *Test code for machine tools — Part 1: Geometric accuracy of machines operating under no-load or quasi-static conditions*. International Organization for Standardization.

12. Astakhov, V. P. (2004). Tribology of Metal Cutting. Elsevier.

13. Brecher, C., & Esser, M. (2009). Interaction of manufacturing process and machine tool. CIRP Annals - Manufacturing Technology, 58(2), 588-607.

Downloads

Published

2026-01-22