QO‘QON AMALIY BEZAK SAN’ATIDA BADIIY KOMPOZITSION YO‘NALISHLARNING TARIXIY-NAZARIY ASOSLARI
Keywords:
Qo‘qon amaliy bezak san’ati, badiiy kompozitsiya, ornamentika, naqsh tizimi, kompozitsion yo‘nalishlar, simmetriya, ritm, milliy hunarmandchilik.Abstract
Mazkur ilmiy maqola Qo‘qon amaliy bezak san’atida shakllangan badiiy kompozitsion yo‘nalishlarni tarixiy-nazariy va san’atshunoslik nuqtayi nazaridan tizimli tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda Qo‘qon maktabiga xos bo‘lgan naqsh tizimlari, ornamentika tuzilmalari va kompozitsion yechimlar alohida badiiy hodisa sifatida emas, balki ijtimoiy-madaniy muhit, hunarmandchilik an’analari va estetik qarashlar bilan uzviy bog‘liq holda ko‘rib chiqiladi. IMRaD modeli asosida olib borilgan tahlilda Qo‘qon amaliy bezak san’atida uchraydigan markazlashtirilgan, ritmik-takroriy, simmetrik va asimmetrik kompozitsion yo‘nalishlarning shakllanish omillari aniqlanadi hamda ularning ramziy-ma’noviy mazmuni ochib beriladi. Tadqiqot natijalari Qo‘qon bezak san’atida kompozitsiya faqat dekorativ vazifa emas, balki badiiy tafakkur, diniy-falsafiy qarashlar va hududiy estetik an’analarning mujassam ifodasi ekanini asoslab beradi. Maqola Qo‘qon amaliy bezak san’ati kompozitsiyasini o‘rganishda ilmiy-tipologik yondashuvni taklif etadi va milliy san’atshunoslikda ushbu yo‘nalishlarni chuqurroq tadqiq etish zaruratini ilmiy jihatdan asoslaydi.
Downloads
References
Abdullayev, A. A. O‘zbekiston amaliy bezak san’ati tarixi. — Toshkent: Fan, 2015.
Azizxo‘jayev, A. N. Sharq ornamentikasi va uning estetik asoslari. — Toshkent: O‘qituvchi, 2008.
Boboyev, H. B. Qo‘qon xonligi davri madaniyati va san’ati. — Toshkent: Akademnashr, 2012.
Bulotov, S. S. Naqqoshlik san’ati va kompozitsiya masalalari. — Toshkent: San’at, 2010.
G‘ulomov, A. G. O‘zbekiston amaliy san’ati: shakl va mazmun. — Toshkent: Fan va texnologiya, 2018.
Islomov, Z. I. Sharq amaliy san’atida ramz va bezak. — Toshkent: Ma’naviyat, 2009.
Karimov, F. K. O‘zbek xalq hunarmandchiligi an’analari. — Toshkent: O‘zbekiston, 2014.
Qosimov, M. Q. Ganchkorlik va yog‘och o‘ymakorligi san’ati. — Toshkent: San’at, 2007.
Raximov, U. A. Markaziy Osiyo ornamentik tizimlari. — Toshkent: Fan, 2016.
Saidov, A. S. Qo‘qon naqqoshlik maktabi va uning badiiy xususiyatlari. — Toshkent: Akademnashr, 2020.
To‘raqulov, B. T. Amaliy bezak san’atida kompozitsiya va ritm. — Toshkent: O‘qituvchi, 2011.
Xasanov, O. H. Milliy san’at va estetik tafakkur. — Toshkent: Fan, 2013.
